دانشگاه آزاد اسلامي

دانشکده فني و مهندسي

واحد تهران شمال

عنوان :

تنوع زيستي

استاد درس :

سرکار خانم مهندس حجازي

نام دانشجو:

نرگس قارون

پاييز 1385
فهرست

مقدمه .......................................... 3

تنوع زيستي چيست ................................. 4

ما و تنوع زيستي ................................. 4

تنوع زيستي پيرامون ما............................. 5

تنوع زيستي و احساس مسوليت فردي .................. 6

ارزش تنوع زيستي ................................. 7

تنوع زيستي چگونه تهديد مي شود..................... 8

حفاظت از تنوع زيستي ............................. 8

منابع مورد استفاده ............................. 10
مقدمه :

تنوع زيستي به مجموعه اي از ذخاير ژني گونه اي و اکوسيستمي اطلاق مي شود . ذخاير زيستي کنوني  کره زمين حاصل صدها ميليون سال تاريخ تکامل است. در طي ادوار فرهنگهاي انساني زيادي ظاهر     شده اند و با شرايط محيطي سازگاري يافته اند و منابع زيستي متعددي را کشف و مديريت و بهره برداري کرده اند. تنوع فرهنگي انسان نيز بخشي از تنوع زيستي است . همانند تنوع ژني و گونه اي .

بعضي از جنبه هاي فرهنگي انسان راه حلهايي را براي حل مشکلات زيستي در مناطق خاصي تامين کرده است و بدين وسيله تنوع فرهنگي در سازگاري انسان با شرايط محيط در حال تغيير خود کمک کرده است. تنوع فرهنگي در تنوع زبان ، مذهب ، اعتقادات و سنت ها و بهره برداري از زمين ، هنر ، موسيقي ، ساختار اجتماعي ، نوع غذا و ... پديدار است . تنوع فرهنگي باعث حفظ تنوع واريته هاي گياهي و نژادهاي دامي و زيستگاه ها مي شود .

همانطور که ذکر شد تنوع زيستي به مجموعه اي از تنوع ژني و گونه اي و اکوسيستم گفته مي شود. تنوع زيستي ژني به تنوع ژنها در داخل گونه ها اطلاق مي شود و جمعيت هاي مشخصي از يک گونه را در بر مي گيرد. تنوع گونه اي به غناي گونه اي يا تنوع گونه ها در يک منطقه اطلاق مي شوند و در اين مورد هرچه تعداد گونه ها بيشتر باشد غناي گونه اي بيشتر است. بايد توجه داشت که هرچه درجه خويشاوندي گونه ها بيشتر باشد تنوع کمتر است . براي مثال گرچه گونه هاي زيادتري در خشکي هاي سطح زمين نسبت به آبها وجود دارد ولي چون گونه هاي خشکي ها به هم نزديک ترند تنوع در اکوسيستم هاي آبي بيشتر است. تنوع اکوسيستمي به تنوع اکوسيستم هاي يک منطقه اطلاق مي شود و چون تشخيص دقيق مرز اجتماعات و جوامع مشکل است اندازه گيري تنوع اکوسيستمي مشکل تر است.

تنوع زیستی چیست ؟

روند تکمیل و تکامل گونه های جدید و نیز انقراض گونه هایی که توان سازگاری با تغییرات شرایط محیطی را نداشتند، بیش از چند میلیارد سال طول انجامید تا سرانجام سیاره ای موسوم به کره زمین به وجود آمد که ارزشمند ترین منبع آن تنوع زیستی است. این تنوع از سه مفهوم مرتبط به هم تشکیل شده است :

- تنوع ژن

- تنوع گونه

- تنوع زیست بوم (اکوسیستم)

تنوع زیستی بخش حساسی از سرمایه ای طبیعی است که خوراک، پوشاک، مسکن و بسیاری از داشته های ما از این سرمایه تامین می شود و روند آن، با سرازیر شدن میلیاردها دلار سود به بازارهای اقتصادی جهان، همچنان ادامه دارد.

در حقیقت تنوع زیستی نوعی بیمه طبیعت در مقابل حوادث بد و ناگوار است.

- تنوع زیستی، حکمت مجسم خالق بی همتاست.

- تنوع زیستی، یک تک سلولی در اعماق اقیانوس و یا یک بوته گوجه فرنگی روی خاک یا یک آهوی زیبا در دشت است.

- تنوع زیستی، تفاوت در شکل و نوع درختان یک جنگل، جانوران یک بیشه یا ساختمان بدن یک یوزپلنگ است.

- تنوع زیستی، گوناگونی حیات است.

- تنوع زیستی، مجموعه ای از موجودات زنده به شکل های متفاوت است.

- تنوع زیستی، وجود تمام مخلوقات الهی با نظم ذاتی بر روی کره زمین است.

- تنوع زیستی، تفاوت در ژن های به وجود آورنده یک گونه یا تمام گونه ها است.

- تنوع زیستی، تفاوت رنگ چشم و موهای فرزند با والدین اوست.

ما و تنوع زیستی

تنوع زیستی شبکه ای از همه موجودات زنده، اعم از گیاهی و جانوری است و نژادهای انسانی، جانوران، گیاهان، قارچ ها و سایر جانداران تک سلولی را در بر می گیرد.

در مورد تعداد گونه های موجود روی کره زمین نمی توان آمار دقیقی ارائه داد، اما این مجموعه را دانشمندان بیش از دو میلیون گونه برآورد کرده اند. با آنکه سیر تکاملی این موجودات چند میلیون سال طول کشیده است، امروزه به دلیل بدرفتاری انسان با طبیعت پیرامون خود و تخریب زیستگاه ها، پراکندن آفت های گیاهی و جانوری، تخلیه آلاینده ها در هوا، خاک و آب، روند انقراض این گونه ها با سرعت بسیار نگران کننده ای افزایش یافته است. بر اساس برآورد متخصصان علوم زیستی، در هر ساعت حدود 8 گونه از جانداران از دست می روند و به این ترتیب، 000/70 گونه در طول سال در دنیا نابود می شود.

تنوع زیستی، علاوه بر آنکه نیازهای ضروری و اولیه انسان ها نظیر خوراک، پوشاک و مسکن را فراهم می آورد، سلامت و شادابی روح و جسم، رونق اقتصادی و پیشرفت روزافزون و همه جانبه ما را نیز تضمین می کند. با این وجود و به گفته یکی از دانشمندان علوم زیستی : کاری که هم اکنون ما با تنوع زیستی می کنیم همانند سوزاندن شاهکارهای هنری دوره رنسانس برای پختن غذا است!

در حقیقت، تنوع زیستی میراث ارزشمندی است که آن را از نسل های قبل به امانت گرفته ایم و به نسل های بعد خواهیم سپرد. اما چگونه می توانیم بدون تخریب این موهبت الهی، سود و بهره مناسبی نیز از آن ببریم؟

تنوع زیستی پیرامون ما

تنوع زیستی – یا گوناگونی موجودات زنده روی زمین – پیرامون ما را فرا گرفته است حتی در شهرها نیز تنوع زیستی یک بخش جدایی ناپذیر زندگی محسوب می شود. در حقیقت، ما در تمام بخش های زندگی به تنوع زیستی اتکا داریم.

برای یادآوری :

- زادآوری طبیعی گیاهان را پرندگان، پروانه ها و حشرات به عهده دارند.

- از اکسیژنی تنفس می کنیم که درختان آن را تولید می کنند.

- درختان، میزان دی اکسید کربن هوا را را که به طرز خطرناکی در حال افزایش است، کاهش می دهند.

- گیاهان برای آرامش ما مناظری دل انگیز و برای ادامه حیات هوای تازه و سالم فراهم می آورند.

- باکتری های بسیار کوچک، زباله هایی را که ما بوجود آورده ایم به مواد حاصلخیر کننده خاک تبدیل می کنند.

- حشرات و پرندگانی که از انواع آفت ها تغذیه می کنند، در حقیقت با انجام مبارزه بیولوژیک، کار حفاظت از محصولات کشاورزی را به عهده دارند.

- جانداران زیر دریا، لجن هایی را که آدمیان به داخل اقیانوس ها می ریزند پاکسازی می کنند.

- تالاب ها، به صورتی فعال، آلودگی را از آب های کثیف می زدایند و پیوسته در کار پالایش آب ها هستند.

- گیاهان آبزی در حین رشد، مواد غذایی و فلزات سنگین را از لجن بیرون می کشند و اکسیژن مورد نیاز برای تنفس موجودات زنده را تولید می کنند.

تنوع زیستی و احساس مسئولیت فردی

در خانه :

- مراقبت از گیاهان و جانوران آسیب دیده یک هنر، یک مهارت و منش انسانی است. آن را توسعه و تعمیم دهید و بکار ببندید.

- استفاده از مواد ضد عفونی کننده غیر گیاهی را محدود کنیم.

- مبلمان و لوازم چوبی ساخته شده از مواد بازیافتی را خریداری یا حمایت کنیم.

- کاغذهای باطله را بازیافت کنیم. اگر همه مردم این کار را انجام دهند، سالانه میلیونها درخت از خطر قطع شدن نجات می یابند.

در باغ و باغچه:

- یک توده کمپوست بسازید. بهتر است زباله های مرطوب (پسماندهای غذایی) خانه و علف های هرز وجین شده را روی سطح باغ یا حیاط پخش کنید یا آن ها را به محل دفن زباله ها ببرید و با احداث چالکود به حاصلخیزی خاک کمک کنید.

- بخشی از حیاط یا باغ خانه خود را به صورت صخره در آورید. توده سنگ هایی که به صورت صخره قرار می گیرند زیستگاه بسیار خوبی برای صدها گونه مفید جانوری هستند.

- با طراحی و ساخت فضاهای زیستی همگام با طبیعت، در توسعه زیستگاه های مناسب جانوران بکوشید.

- باغچه خانه خود را به پناهگاهی امن برای تنوع زیستی تبدیل کنید.

- از بکار بردن مواد شیمیایی بپرهیزید. گیاهان باغچه، پرندگان را به سوی خود جلب می کنند و باعث رویش پوشش های گیاهی مناسب به جای چمن می شوند. این گیاهان کم هزینه اند و به آب، آفت کش و کود کمتری نیاز دارند.

در همسایگی ...

- از فضاهای باز محافظت کنید

تنوع زیستی در بسیاری از مکان های دور از انتظار، نظیر حاشیه جاده ها، ایستگاه های راه آهن، پارک های کوچک و فضاهای باز که در نزدیکی شما قرار دارد، دیده می شود. در اوقات فراغتی که دارید به این مکان ها بروید و با بکارگیری قیچی باغبانی و بیلچه و صرف اندکی وقت و حوصله آن جاها را از هجوم علف هرز دور بدارید تا روییدن گیاهان بومی امکانپذیر شود با اینکار به آرامش عصبی و روانی نیز دست پیدا خواهید کرد.

ارزش تنوع زيستي :

اصولا تنوع شالوده اصلي ثبات و پايداري است. موجودات در داخل اکوسيستمها در شبکه پيچيده اي از حيات برهم اثر متقابل دارند و هرکدام آشيانه بوم شناختي خاص خود را اشغال کرده اند و نقش زيستي خود را درباره چرخه مواد و سير انرژي ايفا مي کنند. اين موجودات تنها قادرند سهم مشخص خود را دريافت دارند. و در صورت تعرض با کنترل شديد از طرف ساير اجزاي زنده رو به رو خواهند شد . هر نوع تداخل در اين سيستم منجر به برهم خوردن اين رابطه ظريف زيستي خواهد شد. نمونه بسيار بارزي که مي توان در اين زمينه برشمرد تداخل انسان در اکوسيستم هاي طبيعي است. انسان با تبديل اکوسيستمهاي مرتعي و جنگلي به مزارع باعث برهم خوردن روابط زيستي موجود شده و اختلالات بسياري را به وجود آورده است. در اين مورد انسان با اين عمل تنوع داخل اکوسيستمها را کاهش داده تواناييهاي ذاتي آن را از بين مي برد. کاهش تنوع باعث کاهش نقش اکوسيستمها در جذب آلاينده هاي محيطي ( مثل گازهاي سمي )، کاهش حاصلخيزي خاک ،به هم خوردن روابط شکار و شکارچي بين موجودات حيواني ميشود. اثر متقابل بين کشاورزي و تنوع زيستي نيز مهم است . حدود هفتاد درصد اکوسيستمهاي زمين جهت کسب 98% غذا ، پوشاک و چوب براي انسان دستکاري شده است . علاوه بر آن حدود 25% سطح زمين به شهرسازي و سکونت انسان اختصاص دارد و بدين ترتيب انسان حدود 95%  اکوسيستمهاي خشکي را به تصرف خود درآورده است. در ادوار گذشته انسان با نزديکي با طبيعت سعي مي کرد حداقل مداخله را در اکوسيستمها به وجود آورد. و در حقيقت به عنوان جز زنده اي عمل مي کرد. با شروع کشاورزي عملا مداخله انسان در طبيعت شروع شد. اهلي کردن گياهان و حيوانات مرحله شروع کاهش تنوع بود. اين امر در ابتدا چندان مشهود نبود و انسان در فعاليتهاي خود از طريق کشت گياهان به صورت مخلوط ، مديريت تلفيقي زراعت و دام ، بهره گيري از انرژي هاي زيستي و حفظ چرخه مواد در خاک هماهنگي بيشتري با محيط طبيعي خود ايجاد کرده بود. پس از انقلاب صنعتي و با کشف انرژيهاي فسيلي ارزان ، مداخله اصلي انسان شروع شد و در چند دهه اخير اين مداخله ها به حداکثر خود رسيده است به نحوي که امروزه بهره برداري از زمين به صورت خط توليد در يک کارخانه صنعتي درآمده است و سيستمهاي تک کشتي و فاقد تنوع جهت توليد يک محصول خاص به وجود آمده اند و اين کار جز با کمک انرژي هاي فسيلي ميسر نبوده است .

تنوع ژنتيکي در گياهان و حيوانات شالوده فعاليتهاي به نژادي و بيوتکنولوژي در کشاورزي است و انسان به کمک منابع ژنتيک گياهان و حيوانات وحشي و انتقال آن به گياهان زراعي ، ارقام گياهي و نژادهاي دامي متعددي براي مقاصد خاص توليد کرده است.

تعداد گونه هاي حيواني در يک هکتار مرتع در انگلستان تا 1000 گونه و دريک هکتار جنگل در آلمان 1800 گونه و در يک هکتار يونجه در نيويورک 600 گونه گزارش شده است. در يک متر مربع از علفزارهاي حاره 32 ميليون نماتد و در يک گرم خاک تا 90 ميليون باکتري از ساير ميکروارگانيسم ها وجود دارد.

تنوع زیستی چگونه تهدید می شود ؟

- با تخریب زیستگاه های جانداران به دست انسان

- با تخلیه زباله ها و پساب ها در رودخانه ها و دریاها

- با استفاده بیش از حد از آفت کش ها

- با بهره برداری بیش از حد از منابع زنده (نظیر درختان، آبزیان و ...)

- با قربانی شدن گونه های گیاهی و جانوری به پای توسعه شهری و صنعتی

- با انجام توسعه بدون ملاحظات زیست محیطی

- با انتقال گونه های گیاهی و جانوری به نقاط دوردست

حفاظت از تنوع زيستي

تنوع زيستي با نيازهاي انسان در آميخته است و بدون تنوع زيستي ادامه حيات ميسر نيست به همين دليل حفاظت از تنوع زيستي مي تواند به عنوان عنصري از امنيت ملي کشورها مطرح شود. امروزه امنيت ملي مفاهيمي وراي آنچه با سلاح حاصل مي شود در بردارد و در دنيايي که کشورها براي دسترسي به منابعي چون آب در نزاع هستند و آب به اصطلاح به عنوان مسئله اي هيدروپوليتيک درآمده است ابعاد بوم شناختي امنيت ملي را نمي توان ناديده گرفت. امنيت ملي تنها با قوي بودن يک کشور از نظر نظامي حاصل نمي شود بلکه در معيارهاي امروزي و در دنياي امروز در سايه محيط زيست سالم و بارور و با تنوع زيستي مطلوب تامين مي گردد. ارزشهاي تنوع حياتي و حفاظت از آن ريشه در ارزشهاي اخلاقي ، فرهنگي و اعتقادي ملتها دارد. تنوع زيستي رابطه نزديک با تنوع فرهنگي دارد و فرهنگهاي انساني با محيط زنده اطراف آنها شکل گرفته است و در بيشتر مذاهب احترام به تنوع زيستي و حفاظت از آن جز تعليمات ديني است. متاسفانه در دهه هاي اخير اخلاقيات از فرهنگ بهره برداري از منابع طبيعي حذف شده است و به توليد صرفا از ديد توليد و بهره کشي از منابع نگريسته مي شود و فرهنگهاي سنتي و دانش بومي جاي خود را به فرهنگهاي صرفا اقتصادي بهره برداري کوتاه مدت داده است. بدين ترتيب جنبه هاي پايداري که در ارتباط با فرهنگ و ارزشهاي بومي بوده است از چرخه توليد حذف شده است.

حفاظت از تنوع زيستي را نبايد با حفاظت سنتي از منابع طبيعي همسان گرفت. حفاظت طبيعت بيشتر جنبه هاي تدافعي دارد و به حفاظت از منابع طبيعي در مقابل اثرات ناشي از توسعه متکي است در صورتي که حفاظت از تنوع زيستي جنبه تهاجمي داشته براي رفع نيازهاي انسان از منابع زيستي و در زمينه بهره برداري دراز مدت و پايدار از منابع زيستي عمل مي کند. بدين ترتيب حفاظت از تنوع زيستي نه تنها حفاظت از گونه هاي وحشي است بلکه به حفاظت از تنوع ژنتيکي گونه هاي اهلي و زراعي و خويشاوندان آنها نيز مرتبط است. اين هدف با اکوسيستمهاي طبيعي و زراعي و با منافع و نيازهاي انسان ارتباط دارد. به طور کلي حفاظت از تنوع زيستي در جهت حفظ و حمايت سيستمهاي توليدي جهت حمايت منافع انسان مطرح است.

چرا باید از تنوع زیستی محافظت کرد؟

چون :

- تنوع زیستی، به هنر ما الهام می بخشد

- .تنوع زیستی، بستر و زیر ساخت حیات ما را حفظ می کند.

- تنوع زیستی، تسبیح باور تسبیح موجودات است در پهنه گیتی.

- تنوع زیستی، حافظ سلامت ماست.

- تنوع زیستی، ارتباط ما را با نیاکانمان حفظ می کند.

- تنوع زیستی، خوراک و پوشاک ما را فراهم می سازد.

- تنوع زیستی، روح ما را تازه می کند.

- تنوع زیستی، از فرزندان ما و آینده آن ها مراقبت می کند.

- تنوع زیستی، موجب تقویت و پیشرفت اقتصاد ما می شود.

- و ... سرانجام آنکه تنوع زیستی، سیاره ما را حفظ می کند.

    منابع مورد استفاده

1. کوچکي ، عوض ،« تنوع زيستي و توسعه پايدار» ، فصلنامه اقتصاد کشاورزي و توسعه4 ، 1376.

2. http://en.wikipedia.org/

3. http://www.biodiversity.ir/

نرگس قارون 

بسمه تعالی

مقدمه

كرمان دياري است آرميده در دل كوير. دياري كه زخم تازيانه هاي باد همواره بر تنش نقش بسته و از هر زخم درختي به بار آمده است. سرزميني كه با وجود صحراهاي داغ و تفتيده، سرشار از طبيعتي است كه انتظار باران و غرورسركش كوير او را از سبز شدن بازنمي دارد. در پهناي اين سرزمين، جنگل ها، مراتع، كوهستانها و طبيعت رازآلودي غنوده كه پناهگاه امني است براي انسان به تنگ آمده از زندگي معاصر. انساني كه در عميق ترين زواياي روح خود عاشق طبيعت است.

پارک ملی خبر و پناهگاه حیات وحش روچون:

 عنوان معادل با طبقه بندی IUCN:  Wild Life Refuge (IV) ,National Park II

مساحت : 178153  (پارک ملی خبر 149982 ، پناهگاه حیات وحش روچون 28171 )

موقعیت جغرافیائی : 56 درجه و 29 دقیقه طول شرقی 28 درجه و 40 دقیقه عرض شمالی در شهرستان بافت

تاریخ تصویب شورای عالی محیط زیست : 3/6/1378

 پارك ملي خبر و پناهگاه حيات وحش  روچون ، با ۱۷۰ هزار هكتار وسعت، در محدوده حوزه استحفاظي شهرستان بافت و در فاصله ۶۰ كيلومتري جنوب اين شهرستان واقع شده است. سه نوع آب و هواي سردسير، معتدل و گرمسيري در پارك موجب تشكيل سيستم هاي اكولوژيك مختلف شده و زيستگاههاي متفاوت، چشم اندازهاي ديدني و گونه هاي گياهي و جانوري فراواني را در منطقه بوجود آورده است. پس از بررسي  هاي انجام شده در سال ۱۳۵۴، منطقه خبر و روچون، در ليست پناهگاه و مناطق حفاظت شده كشور ثبت و در سال ۱۳۷۸ بخش اعظم آن تحت عنوان پارك ملي خبر به تصويب شوراي عالي محيط زيست رسيد. كوه خبر دامنه هاي سرسبز اين كوه، دشت ها، چراگاهها و ارتفاعات نيمه گرمسيري و مناطق معتدل تا زمينهاي گرمسيري جنوبي، در هر گوشه اي از دامان دست نخورده و پراعجاب خود، پوششهاي گياهي خاصي را مي پروراند و در هر فصل از سال پذيراي گونه هاي جانوري مختلفي مي باشد. علاوه بر اين در طي ساليان دراز، فشارهاي طبيعي، برداشتها و خشكسالي هاي متوالي را تحمل نموده و گونه هاي جانوري و گياهي موجود در آن، همواره خود را با اين زندگي پرفراز و نشيب وفق داده و باقي مانده اند. اما متأسفانه گونه هايي نيز وجود داشته اند كه نسل آنها قبل از اعمال كنترل و حفاظت منطقه منقرض شده است. ساكنين منطقه مي گويند كه تا سال ۱۳۴۱ شمسي در كوه بزرگ خبر، كوه زنجير آويز و ... خرس سياه آسيايي زندگي مي كرده و غذاي خود را از ميوه هاي اهلي و وحشي نظير زيتون،  انجير، خرما و همچنين عسل به دست مي آورده است. جمعيتي از گور ايران نيز تا سال ۱۳۴۱ در دق عليجان زندگي مي كرده كه از آن سال به بعد اين حيوان در منطقه ديده نشده است،. بخش اعظم اين منطقه به وسيله كوهها پوشيده شده، اما پراكندگي اين ارتفاعات در تمامي سطح پناهگاه يكسان نيست. به جز كوه بزرگ و كوچك خبر كه در شمال غربي پناهگاه به صورت منفرد ديده مي شود، ديگر كوههاي مرتفع موجود در پناهگاه، به صورت رشته كوهي از شمال شرقي تا جنوب غربي پناهگاه كشيده شده است. همچنين وسعت زياد منطقه باعث ايجاد دره هاي بسياري شده كه از مهمترين آنها مي توان به دره شاه ولايت، دره خبر، دهنه گردو و ... اشاره كرد. دو قله اصلي چاه برف و برج شوم از ديگر جلوه هاي طبيعي اين منطقه است. همچنين غار شب پره كه در كوه خبر واقع شده و شبيه تالار بزرگي با ۴۰ متر ارتفاع و ۲۰ متر پهنا است كه ديوار ه اي صيقلي بر پيشاني آن مشاهده مي شود. در اين پناهگاه دشتهاي مختلفي نظير: دشت مركزي، دق عليجان، دشت ميل زنگي و ... وجود دارد كه زيستگاههاي مناسبي براي انواعي از جانوران مي باشد. به دليل كمبود ريزشهاي جوي، ميزان آبهاي سطحي منطقه بسيار ناچيز است و به جز ايامي كه در اثر بارندگي شديد مسيلها آبدار مي گردند، بقيه مواقع سال اكثر مسيلها خشك و بي آب بوده و ساكنان منطقه همچنين وحوش و دامها، نياز خود را از آبهاي زيرزميني تأمين مي كنند. چشمه ها، رودخانه ها، چاهها، قنوات و ريزابهاي موقت و فصلي از منابع آبي اين منطقه به شمار مي آيند.

پارک ملی خبر از نظر تقسیمات کشوری در استان کرمان در محدوده حوظه استحفا ظی شهرستان بافت  در فاصله ۴۵ کیلومتری جنوب شهر بافت واقع شده است . حاشیه جنوبی پارک در فاصله ۳۷ کیلومتری حاجی اباد از توابع استان هر مز گان قرار دارد و حال حاضر جاده ای شوسه ای ارتباط این شهر را با منطقه برقرار می کند. مساحت این پارک تقریبا ۱۲۰۰۰۰ هکتار میباشد. این پارک از ارتفاعات برف گیر و مرتفع کوه خبر ودامنه سرسبز این کوه شروع و به دشتها وچراگاههای ارتفاعات نیمه گرمسیری جنوبی که از شرایط و عوامل اقلیمی متنوع برخوردار است ختم می شود .

این تنوع سیستمهای اکولوژیکی متفاوتی را ایجاد نموده است بطوریکه هر نقطه از پارک دارای پوشش گیاهی خاص است و بسته به فصل پذیرای گونه های جانوری مختلف میباشد این منطقه دارای شش ایستگاه هواشناسی میباشد که از پراکنش متفاوتی برخوردارندو همچنین دارای ذخایر بزرگ از انواع مرمریت است که برای جلوگیری از بر هم خوردن تعادل اکوسیستم منطقه اجازه استخراج از این ذخایر داده نشده. اثاری از ذخایر سرب و روی درنواحی کوه درنیان - جنوب روچون  کوه اسماعیل اباد و مزار بالا دیده می شود که فعلا استخراج نمی گردد.

در پارک ملی خبر ارتفاع از سطح دریا در مرتفع ترین منطقه ۳۸۴۵ متر {ارتفاع قله کوه خبر} وپست ترین نقطه واقع در شمال دشت ارزوئیه و با ارتفاع ۱۰۰۰ متر میباشد. عواملی نظیر ریزشهای جوی ‌‌‌- درجه حرارت هوا-ویژگیهای خاکی - ساخت توپوگرافیک و وضعیت سطح ایستایی اب زیر زمینی و...  گونه های گیاهی متنوع را در منطقه سبب شده اند 

برسی فلور ستیکی پناهگاه حیات وحش خبر و روچون

پناهگاه حيات وحش خبر و روچون در ۶۵ كيلومتري جنوب غربي بافت واقع شده است. وسعت اين منطقه در حدود ۱۶۹۲۰۰ هكتار گزارش شده است. به منظور جمع آوري و شناسايي فلور منطقه در اواخر ارديبهشت ماه تا اواسط خرداد سال ۱۳۷۳ طي ماموريتهايي به منطقه بالغ بر ۳۸۰ گونه گياهي شناسايي شد كه در بين گونه هاي شناسايي شده بالغ بر ۱۴۳ گونه براي اولين بار از منطقه گزارش گرديد كه بيش از ۴۲ گونه اندميك ايران است. تعدادي از اين گونه ها انحصاري جنوب ايران است. در اين پژوهش براي كليه گونه ها كليد شناسايي جنس و گونه همراه با شرح كامل و نيز محل دقيق جمع آوري در منطقه و در ايران و ارتفاع از سطح دريا آورده شده است.

پناهگاه حیات وحش خبر و روچون

  اين پناهگاه در محدوده شهرستان بافت واقع و در سال 1350 يكي از مناطق حفاظت شده است اعلام شده و از مناطق كمياب و نادر كشور است كه از جهات مختلف آموزشي ، تفريحي ، علمي و اقتصادی مورد استفاده قرار مي گيرد.

مساحت اين منطقه حدود 169200 هكتار تعيين و اعلام شده است . نام اين پناهگاه در سال 1354 تحت همين عنوان در فهرستي شامل تعداد 36 منطقه حفاظت شده پارك ملي و پناهگاه حيات وحش كشور به سازمان ملل اعلام شده است در منطقه حيات وحش خبر و روچن گونه هاي جانوري بسيار متنوعي زندگي مي كنند و زيستگاه حیواناتی چون پلنگ ، گربه، كل و بز ، قوچ و ميش ،شغال ، كفتار، گراز، گرگ ، آهو ، خرگوش جبیر ، قوچ و میش ، کل وبز ، رودک عسل خوار ، سوری ، دارکوب ، تیهو ، شکم سیاه ، هوبره ، انواع چکچک ، فلامینگو، اردک سبز ، آبچلیک ، کمرکولی ، باقرقره ، کبک و غيره است .
انواع شكاريها از جمله عقاب طلايي ، عقاب دو برادر ، عقاب مارخور ، دليجه كوچك ، هماو كركس به تعداد فراوان دراين زيستگاه وجود دارند. پرنده جيرفتي كه از جمله پرندگان كمياب محسوب مي شود در پناهگاه خبر و روچون زندگي مي كنند.

 پوشش گیاهی:

طبقه بندی تیپ های جنگلی با استفاده از داده های ماهواره ای در پارک ملی خبر- به منظور بررسی توانایی داده های سنجیده ‏‎ETM+‎‏ مربوط به ماهواره لندست 7 در طبقه بندی تیپ های جنگلی و برآورد مشخصه های کمی آن ها ، در جنگل های مناطق خشک و نیمه خشک ، داده های رقومی این سنجیده ، مربوط به اردیبهشت ماه 1379، از پارک ملی خبر استان کرمان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند . با انجام بررسی های متعدد در رابطه با کیفیت داده ها، هیچ گونه خطای رادیومتری در آن ها مشاهده نشد . عمل تطابق هندسی داده ها با نقشه های توپوگرافی، همراه با رفع خطای جا به جایی ناشی از پستی و بلندی، با خطای ریشه میانگین مربعات کمتر از یک پیکسل انجام شد . با استفاده از روش های مختلف نسبت گیری، تجزیه مولفه های اصلی ، تبدیل تسلدکپ و ادغام باند ‏‎pan‎‏ با سایر باندهای طیفی، مجموعه ای از باندهای مناسب جهت به کار گیری در تجزیه و تحلیل های رقومی فراهم گردید. هم چنین با به دست آوردن رابطه خط خاک و استفاده از ضرایب آن، شاخص های گیاهی مناسب برای کاهش بازتاب خاک ایجاد شد . به منظور برآورد صحت نتایج حاصل از طبقه بندی تصاویر، نقشه واقعیت زمینی، به صورت نواری ، از طریق پیمایش میدانی در سطحی معادل 909 هکتار که برابر 50 درصدکل منطقه می باشد ، تهیه گردید. نوع تیپ موجود و تراکم آن در نوارهای مورد نظر ، بر اساس تعاریف معین، به صورت کیفی برآورد گردید. برای تعیین مشخصه های کمی سطح تاج و تعدا پایه ها، تعداد 90 قطعه نمونه در درون تیپ های خالص بنه ، کیکم و بادام کوهی تعیین و مشخصه های یاد شده در داخل آن ها مورد اندازه گیری قرار گرفتند . تمامی قطعات نمونه، سپس رقومی گردیده و ارزش های طیفی متناظر آن ها در باندهای اصلی و مصنوعی مختلف ، برای تعیین روابط رگرسیونی احتمال با مشخصه های اندازه گیری شده، استخراج گردیدند. طبقه بندی داده ها به روش نظارت شده ، با طبقه بندی کننده های حداکثر احتمال، حداقل فاصله از میانگین ،‌متوازی السطوح و نقشه بردار زاویه طیفی انجام شد . در این رابطه ، تیپ های جنگلی از دودیدگاه طبقه بندی تراکمی و نیز طبقه بندی بر اساس تعاریف تیپ شناسی مورد بررسی قرار گرفتند . طبقه بندی تراکمی ، در ابتدا با سه طبقه بسیار تنک ، تنک و نیمه انبوه انجام شد . نتایج حصل از بررسی صحت و تفکیک پذیری طبقات نشانده دهنده تداخل طیفی زیاد، بین طبقات 1 و 2 بود . با ادغام این دو طبقه ، بالاترین صحت کلی و ضریب کاپا به ترتیب معادل 66 درصد و 30 درصد، با طبقه بندی کننده حداقل فاصله از میانگین به دست آمد . طبقه بندی بر اساس نوع تیپ های جنگلی نیز درابتدا با 4 تیپ خالص، 4 تیپ غالب و یک تیپ مخلوط انجام شد . با مشاهده تداخل طیفی بین تیپ های خالص و غالب و ادغام آنها فرآیند طبقه بندی با مجموع تیپ مختلف تکرار گردید. نتایج حاصل از بررسی صحت و معیارهای تفکیک پذیری ، نشان دهنده تفکیک نامناسب برخی از تیپ ها بود . با ادغام تیپ های یاد شده و انجام طبقه بندی با دو تیپ بادام کوهی و غیر بادام کوهی ، بالاترین صحت کلی و ضریب کاپا به ترتیب معادل 92 درصد و 68 درصد با طبقه بندی کننده حداقل فاصله نتیجه شد . باانجام روش جداسازی طیفی خطی نیز نتایجی مشابه و در تمامی موارد، پایین تر از نتایج حاصل از طبقه بندی داده ها کسب گردید . به منظور ارزیابی داده های سنجیده ‏‎ETM+‎‏ در برآورد مشخصه های کمی تیپ های جنگلی ، روابط همبستگی و رگرسیونی ساده و چند متغیره ، بین مشخصه های کمی سطح تاج و تعداد پایه ها و ارزش های طیفی متناظر آن ها مورد بررسی قرار گرفتند . ضرایب همبستگی به دست آمده ، در بسیاری از موارد در سطح 95 و نیز 99 درصد معنی دار بودند . با انجام رگرسیون چند متغیره ، در مجموع نتایج بهتری نسبت به رگرسیون ساده به دست آمد . استفاده از لگاریتم طبیعی داده ها نیز منجر به بهبود نتایج گردید . براساس نتایج بدست آمده، در جنگل های مورد بررسی به عنوان بخشی از جنگل های مناطق خشک و نیمه خشک به دلیل پایین بودن میزان تاج پوشش جنگلی ، بازتاب دو پدیده خک و پوشش گیاهی کف جنگل نقش مهمی را در بازتاب نهایی ثبت شده ایفا می نماید و این امر، منع از دست یابی به نتایج بهتری در فرآیند طبقه بندی و به کار گیری روش جداسازی طیفی خطی می گردد. بنابراین جا دارد که از سنجیده های دیگر با توان تفکیک مکانی و طیفی بیشتر استفاده شود. با به دست آمدن نتایج نسبتا رضایت بخش در برآورد مشخصه های کمی در نظر گرفته شده ، انجام بررسی های بیشتر در مناطق مشابه و نیز با مشخصه های کمی دیگر با استفاده از داده های این سنجیده قابل توصیه می باشد ..

گونه های مهم گیاهی منطقه :

کهکم، بنه، زرشک، انار شیطان ، ارس ، زیتون ، بادام کوهی ، بارهنگ ، بومادران ، زنبق وحشی ، گل ماهور و....

تاسیس پارک های جنگلی دارای ضوابط اختصاصی است که با پارک های ملی متفاوت می باشد و برای احداث آن نکات بسیاری را باید در نظر گرفت . معمولاً پارک های جنگلی به دو دسته تقسیم و مورد بهره برداری قرار می گیرد.

1-پارک های جنگلی طبیعی:

- ایجاد امکانات حرکتی و تفریحی برای عموم در فضاهای جنگلی طبیعی .

_ تا آن جا که میسر است شکل طبیعی مناطق جنگلی نبایستی مورد آسیب و زیان عوامل تغییر دهنده قرار گیرد.

_ زیبائی های طبیعی به منظور خلق زیبائی های مصنوعی نبایستی دست خوش تغییرات واقع شود .

2-پارک های جنگلی مصنوعی:

- احداث جنگل های مصنوعی ، به منظور ایجاد فضای سبز و تفرج گاه در اطراف شهرها.

- احداث جنگل های مصنوعی نبایستی کاملاً در مجاورت مراکز صنعتی پدید آید.

- مناسب است احداث جنگل های مصنوعی به گونه ای پدید آید که به دشت منتهی شود .

- در احداث پارک جنگلی لازم است قبلاً از لحاظ سطح و امکانات نگاهداری کاملاً مورد بررسی قرار گیرد.

- بایستی کاملاً توجه داشت که احداث پارک های جنگلی خواه به طور طبیعی یا مصنوعی، منحصراً به منظور وجود مکانی برای استراحت ، سالم سازی و رعایت بهداشت محیط انسانی باشد .

در یک پارک جنگلی لزوم تاسیساتی مانند پیاده رو ، پارکنیک ، احداث جاده اطاقک های چوبی یا مکانهای سرپوشیده ، زمین ورزشی ، رستوران ، نیمکت، ساختمانهای بهداشتی ، محل پیک نیک ، محل بازی کودکان ، ایجاد فضای گلکاری در نزدیکی جلگه که به جنگل ارتباط می یابد ضروری است.

به موازات گسترش و پیش رفت در تمام خدمات شهری و ازدیاد جمعیت ، احداث پارک های ملی خود پدیده لازم و ضروری در تکمیل خدمات شهری و بهسازی محیط زیست می باشد . پارک های ملی یک اسم عام برای انواع پارک های شهری و خارج شهری است ، که ظاهراً در تحقق بخشیدن حفظ و حراست اکوسیستم های و زیبائی های طبیعی می باشد . ولی در معنا مباینت زیادی میان آن ها وجود ندارد . لذا پارک های ملی را به صور زیر برحسب اهداف معینه دسته بندی می نمائیم .

این گونه پارک ها می تواند در داخل یا خارج شهر احداث شود و به طور عرف و معمول در این گونه پارک ها مجموع ای از انواع گیاهان ، درختان و درختچها های موجود در سراسر دنیا جمع آوری می شود . گیاهان مزبوررا به نام و خصوصیات گیاهی مختص و اصلی حفظ و حراست می نمایند . این گونه پارک ها بیشتر برای دانشجویان و متخصصین گیاه شناس مفهوم خاصی از نظر آموزشی دارد . طبیعی است که احداث این نوع پارک ها از ضوابط و اصول صحیح درختکاری و رعایت نکات لازم جنگل کاری برخوردار است .

ضمنا، علاقمندان غیر حرفه ای در زمینه گیاه شناسی نیز می توانند از این گونه پارک ها استفاده نمایند . در این پارک ها معمولاً فضاهای مشخصه ای را برای نشستن و مطالعه کردن به صورت سالن یا آلاچیق در نظر می گیرند ، در این گونه پارک ها خیابان های اصلی و فرعی ، راه روهای تفکیکی بین دسته های مختلف از گیاهان به منظور نوعی طبقه بندی گیاهی ایجاد می کنند . این پارک ها کم تر به منظور تفریح و تفرج احداث می شود و کاملاً دیدگاه علمی و تحقیق به همراه دارند .

خصوصیات و نکاتی که در این گونه پارک ها ملحوظ است در پارک های گیاه شناسی مورد توجه نیست ، بلکه لازم است در پارک های وحش حداکثر از گیاهان سایه افکن و پوششی استفاده شود . زیرا در این پارک ها حیوانات در قفس های یا اماکن معینی که لازم است نگاهداری می شوند یا آن که قسمتی از پارک به صورت قرق با حفاظت شده مشخص می شود . یان قسمت ها بایستی کاملاً از سایر محل های تفریحی مجزا باشد.

در پارک های وحش احداث رستوران، بوفه ها، اماکن تفریحی دیگر از قبیل: زمین بازی برای کودکان یا محل هایی برای خیمه شب بازی و موزیک ضروری است با توجه به نکات ذکر شده در بالا در بالا طراحی فضائی که برای تردد و استراحت در نظر گرفته میشود ، بایستی از حد اکثر امکانات رفاهی بر خوردار باشد. برای این منظور دو یا جند درب ورودی و خروجی همراه با خیا بان ها ی کمربندی ، خیابانهای اصلی و فرعی ، قرار دادن صحیح نیمکت ها و سکوهای متنوع برای نشستن در نظر گرفته می شود . در این پارک های و علاوه بر طبیعت زنده و فعال که خود جلب کننده همه طبقات می باشد ، برای زیبائی بیشتر و جلب علاقه مندان و ازدید کنندگان از احداث و خلق طرح های تزئیناتی و گل کاری نبایستی غافل بود .

معمولاً نمایشگاه ها به منظور ارائه کالا، هنر ، جلب اشخاص علاقمند و تجارتیشه و آگاه از انواع پیشرفت های تکنولوژی پدید می آید . محل احداث آن ها کم تر و بندرت در فضاهای کوچک و محدود می باشد. طبیعی است این گونه اماکن بایستی از فضای گسترده و شادی برخوردار باشد ، در ضمن رفاه بازدید کنندگان در تمامی سطوح در نظر گرفته شود ، تاسیساتی که در این پارک ها باید احداث شود شامل :

- احداث رستوران .

- وسائل سرگرمی کورکان.

- فضای سبز و گل کاری .

- پارکینگ .

- خیابان های اصلی و فرعی با علائم راهنمائی در جهت قسمت های مختلف نمایشگاه .

- چراغ های خیابانی .

- تعدادی درب های ورودی و خروجی .

- بایستی توجه داشت محل هائی که به عنوان سالن یا محل ارائه کالا در نظر گرفته می شود ، فضای ثابت و مشخصی باشد و تزئینات گلکاری و غیره در اطراف این تاسیسات ضروری می باشد .

- احداث قسمت هائی به منظور جنگل کاری .

در پارک های ورزشی بر حسب آن که در فضای محدود و معینی یا فضاهای باز و بزرگ خارج شهر احداث می گردد رعایت نکات زیر ضروری است ، از قبیل :

خصوصیات ساختمانی بر حسب گونه بهره برداری (تابستانی و زمستانی).

ایجاد فضاهای متنوع از نظر تزئینات مناسب در فواصل و اطراف زمین های ورزشی .

احداث فضاهای به منظور چمن کاری ، درختان جنگلی و خیابان کشی در بین آن ها .

رعایت نکات تزئیناتی در نزدیکی دربهای ورودی و خروجی .

ایجاد کلیه احتیاجات ضروری در پارک (رستوران ، پارکینگ و...)

فرم و شکل اصلی این گونه پارک ها را به طور منظم طاحی می کنند .

اطراف زمین های ورزشی با دیواره سبز و درختان پابلند جنگلی محصور و از یکدیگر تفکیک می شوند .

اصولاً طبیعت پارک های عمومی به گونه ایست که تمام طبقات مردم می توانند از آن استفاده کنند. به عبارت دیگر این پارک ها به منظور گردشگاه و محل استراحت عموم مردم می باشد . علاوه بر نکات فوق یکی دیگر از خصوصیات مهم و مفید پارک های عمومی تاثیری است که در آب و هوای شهرها می گذارد و خود به حفظ بهداشت محیط وسالمتی افراد کمک می نماید. در پارک های عمومی باید سعی شود که تمام وسائل سرگرمی و رفاهی تقریباً برای همه گونه سلیقه، فکر و سن وجود داشته باشد .

تاسیساتی که در پارک های عمومی ضروری است به شرح زیر می باشد .

در پارک های عمومی برای مسائل اداری و رسیدگی به عملیات کارمندان ، دفاتر و اطاق هائی تعبیه می شود که برحسب وسعت پارک ، تشکیلات اداری آن متغیر است . همچنین محل احداث اماکن برحسب موقعیت زمین و امکانات مربوطه بایستی که کاملاً در دسترس و مسلط به کلیه قسمت های پارک باشد. یکی دیگر از ضروریات پارک ها خصوصیات اطاقک های نگهبانی در نزدیکی درب های ورودی و خروجی است که مجهز به کلیه وسائل ارتباطی و حفاظتی باشد .

به علاوه قسمتی را نیز اختصاص به اداره و وسائل آتش نشانی می دهند . این اماکن مناسب است با کشت درختان پابلند از دید مستقیم بازدید کنندگان محفوظ باشد . در پارک ها لازم است در نزدیکی قسمت های مختلف اماکن عمومی مانند رستوران ها ، کافه ها ، زمین های ورزشی ، باغ کودکان و غیره انبار هائی ساخته شوند تا به سهولت نیازهای فوری و ضروری در اختیار قسمت های مربوطه قرار گیرد .

معمولاً قسمت تشکیلات و نگاهداری پارک در یک یا چند قسمت بطور مجتمع یا پراکنده احداث می شود ، حتی المقدور این اماکن باید در گوشه ها و زوایای بی روح پارک واقع شوند . تشکیلات مزبور شامل : قسمت های برق ، روشنائی ، پارک می باشد . در هر پارک ایجاد بخش اورژانس و کمک های اولیه لازم و ضوری است ، برحسب وسعت و کثرت بازدید کنند گان تجهیزات این اماکن کم و بیش تغییر می یابد .

2- تشکیلات ساختمانی پارک ها

تشکیلات ساختمانی در یک پارک عمومی از قسمت های مختلف تشکیل شده که عبارتند از :

الف – خیابان ها

به طور کلی در پارک ها خیابان هائی به اشکال مختلف واندازه های مختلف با وسائل ساختمانی متفاوت برحسب نوع طراحی و شرائط محیطی احداث می شود . این خیابانها شامل: خیابانهای اصلی ، فرعی و پیاده روها می باشند .

عرض خیابانهای اصلی که اتومبیل و کامیونهای مخصوص عبور می کنند باید حداقل به گونه ای باشد که چهار اتومبیل بتوانند از پهلوی یکدیگر به راحتی عبور کنند برای این منظور عرض خیابانهای اصلی نباید کم از 15متر بوده معمولاً اسفالته می باشند ( منظور از عرض خیابان قسمتی است که منحصراً اتومبیل حرکت می کند) در پارک های بزرگ خیابانهای اصلی را میتوان به صورت بلوار ساخت . و پیاده روها را در این گونه خیابانها برحسب وسعت ، به طور یک طرفی یا دو طرفی به عرض 3تا6 متر احداث می کنند .

به طور کلی در تمام خیابانهای اصلی مرسوم است ، حد فاصل بین سواره رو و پیاده رو ، باند به عرض 5/1 تا 2 متر برای چمن کاری یا گل کاری احداث و درختان پابلندی به فواصل معین در این باند غرس می گردد . در غیر این صورت منظره خیابان برای عابرین فضائی خشک ، بدون چشم انداز و خسته کنند ه خواهد بود . برای ارتباط بین خیابان اصلی و پیاده رو ها لازم است در فواصلی حدود 30تا 50 متر(قسمت هائی به عنوان خطوط ارتباطی ) باند های چمن و گل کاری را به عرض 2تا3 متر قطع کنند. در احداث خیابانها و پیادهروها تمام اطول فنی بایستی رعایت شود(رعایت شیب های دو طرفی در سطح سواره رو ، ایجاد آب روهای کانالی یا جویهای روباز) . پیاده روها را میتوان آسفالت یا سنگ فرش نمود(مربوط به انواع دالاژ)

خیابان های فرعی سواره رو به گونه ای است که دو اتومبیل به راحتی بتوانند از پهلوی یک دیگر در جهت مخالف حرکت کنند . در پارک ها نباید خیابانها یک طرفه باشد ، زیرا در تردد وسائط نقلیه و عبور عابرین پایده سر درگمی ایجاد می کند . معمولاً عرض این خیابان ها حدود 7 متر و عرض پیاده روها حدود سه متر است . در این خیابان ها نیز بایستی باند گلکاری در نظر گرفت. اصولاً طرز ساختمان این خیابان ها مانند خیابانهای اصلی می باشد .

این گونه خیابان ها منحصراً برای تردد عابرین پیاده احداث می شود. طول و عرض آن ها بستگی به بزرگی و کوچکی پارک و نوع طرح طرح دارد . توسط این خیابانها قسمت های فرعی با خیابان اصلی در پارک ها بیکدیگر مرتبط می گردند . برحسب نوع استفاده و موقعیت خیابان ها ، عرض آن ها متفاوت می باشد (حداقل 3متر). در مواردی که عرض خایبان ها زیاد می باشد ، مناسب است در کنار آن ها حاشیه ای از گل کاری و چمن کاری به طور یک طرفه یا دو طرفه ایجاد شود . گاهی نیز برحسب نوع وفرم طرح، در وسط این خیابان ها باند گلکاری ایجاد می گردد . کف پوش خیابان های مزبور برحسب موقعیت ، امکانات و زیبائی ، از آسفالت یا انواع سنگ فرش می باشد . خیابان هائی که قسمت های اصلی پارک را به یکدیگر متصل (یا منتهی به ساختمان ها مناظر وسیع گل کاری ، چمن کاری ، مشرف برآب نماها) می کند. لازم است عرض آنها از نظر امکان حرکت ، نمایش و بیان مناظر و حجم فضا، استفاده از نیمکت مناسب باشد و معمولاً متوسط عرض این خیابانها بین 10تا12 متر و حداکثر15متر است. کف پوش این گونه خایبانها معمولاً از انواع دالاژ و نقشه های رنگین (با هماهنگی رنگها)می باشد.

ب- درب های ورودی و خروجی

پارکها برحسب وسعت و موقعیت محل می توانند درب های (ورودی و خروجی) متعددی به اشکال و اندازه های مختلف و متنوع داشته باشند . بنابر مشخصات و موقعیت خیابانهای شهر درب های ورودی و خروجی پارکها در قسمت های مختلف آن واقع می شوند . برای جلب نظر عابرین مناسب است نزدیک درب ها فضائی را با طرح های چشمگیر(آب نماهای مجلل همراه با تزئینات گلکاری) خلق و ایجاد نمود.

بایستی توجه داشت در پارک های بزرگ و وسیع که در های ورودی و خروجی آن از نظر پیاده رو و سواره رو مجزا می باشد ، دربهای مزبور نبایستی در مرکز تلاقی خیابانهای اصلی شهر واقع شوند .معمولاً درب های ورودی را به گونه ای تعبیه می کنند که وسائط نقلیه و عابرین پیاده بتوانند هر دو از آن استفاده نمایند ، بدین ترتیب که پیاده روهای پارک مستقیماً به پیاده روهای خیابان شهر متصل گردد . معمولاً محدوده پارک ها را توسط دیواره هائی از نرده های آهنی ....و غیره محصور می کنند .

ج- پارکینگ ها

به منظور رفاه بازدیدکنندگانی که وسائط نقلیه دارند، فضائی را در نزدیکی ساختمان ها و یا قسمت های معینی از پارک جهت پارکینگ تخصیص میدهند. معمولاً در پارکهای بزرگ تعداد پارکینگ ها می تواند متعدد و پراکنده باشد که مساحت آنها بستگی به اهمیت و وسعت پارک دارد

د-موزه ها

از آن جائی که در پارکها وجود انواع سرگرمی ها برحسب سلیقه های مختلف لازم و ضروری است ، لذا با توجه به وصعت پارک می توان قسمت هائی را تخصیص به موزه حیوانات، نباتات، مجسمه ها و ... داد. معمولاً موزه ها در گوشه های پرت و دور از چشم اندازها احداث نمی شود بنابراین محل موزه برحسب موقعیت و خصوصیات طرح ، در مکان های مناسب پارک احداث می گردد.

ه- گلخانه ها و گرمخانه ها

در پارک ها برای حفظ نباتات زمستانی ، پیش رس کردن ، یا از دیاد گیاهان ، در گوشه هائی از پارک که عبور و مرور کم تر می باشد، گلخانه ها و گرمخانه هائی با اصول فنی ساخته میشود. در برخی از پارکها گلخانه هائی با شرائط اختصاصی و کلیمائی برای گیاهانی که مخصوص مناطق گرم و سرد می باشد برای جلب نظر بازدید کنندگان در محل های مناسب احداث می گردد.

و- آکواریوم

در پارک ها به منظور ایجاد سرگرمی و تفنن برای علاقمندان به انواع حیوانات آبزی استخرهای بزرگی با اعماق مختلف برای انواع حیوانات دریائی مانند: دولفین ها و فک ها و ... تعبیه می شود . گاهی در کنار این گونه استخرها، سالن های بزرگ سرپوشیده با محفظه های به اندازه های مختلف ساخته و در آنها انواع ماهیهای مناطق دنیا را نگاهداری می نمایند. در برخی از پارکها برحسب موقعیت منطقه آکواریوم هائی به صورت موزههای بزرگ و آموزشی از انواع جانوران دریائی برای علاقمندان و دانشجویان احداث می گردد. معمولاً متخصصین در این زمینه سعی دارند محیط زیست این حیوانات را نزدیک به شرائط طبیعی بنمایند. برای این منظور در داخل آکواریوم از گیاهان آبزی مخصوص استفاده می شود .

3- تشکیلات تزئیناتی

به منظور اینجاد تنوع و شادابی در حیات پارک لازم است از کلیه امکانات موجود در طبیعت الهام گرفته و طبیعتی زنده، زیبا ، هم آهنگ و متحرک پدید آورد . لذا احداث قسمت های زیر توصیه میشود.

الف – آب نما

به عنوان یادآوری ، از انواع آب نماها شامل :حوضچه ها یا حوض های کم عمقی است که غالتاً دارای فواره های متعدد ، همراه با چراغ رنگین می باشند . معمولاً عمق این حوضچه ها بین 40 تا 60 سانتی متر و با مصالح ساختمانی مختلف برحسب شکل و فرم طراحی شده ساخته می شوند . گاهی آب نما ها به صورت ساده، مطبق یا به اشکال متنوع همراه با پاشویه خارجی و یا بدون آن تعبیه می شود . در پاره ای موارد از مجسمه حیوانات ، پرندگان ، انسان به عنوان سمبل یا رساندن منظوری در تزئین آب نما بکار می رود . مجسمه ها را میتوان به طور منفرد ، مجتمع، کنار یا وسط آب نما قرار دارد . نوع مجسمه ها بایستی کاملاً متناسب و هم آهنگ با منظره و طرح باشد . گاهی در کنار آب نما ها به جای مجسمه از گلدان های سنگی بزرگ استفاده می شود که برحسب خصوصیات محل ، شکل و نوع و اندازه آب نما متغیر می باشد . به عبارت دیگر اگر اندازه طول آب نما بیشتر از عرض آن باشد آب نما کشیده ، بزرگتر جلوه می نماید و اگر هر اندازه عرض بیشتر و نزدیک به طول گردد آب نما کوچک و فشرده تر به نظر می رسد .

ب – برکه

احداث برکه در هوای پارک و زیبائی آن بسیار موثر است و برکه به اشکال منظم ، غیر منظم ، یا اعماق مختلف در نزدیکی منطقه جنگل کاری ، در وسط پارک یا در کنار سطوح گل کاری های وسیع ساخته می شود . گیاهانی که در داخل یا نزدیک برکه کاشته می شوند بایستی کاملاً با خطوط و گلهای تزئیناتی منطقه هم آهنگی داشته باشد.

ج- دریاچه های مصنوعی

در پارک های بزرگ و محل هائی که آب به فراوانی در دسترس می باشد ، معمولاً دریاچه ها به اشکال نامنظم که خطوط حاشیه آن به نظر طبیعی جلوه نماید، احداث می کنند . اخیراً سطح آب دیاچه ها را حدود 50 تا 150 سانتی متر از سطح ساختمان های اطراف پائین تر می گیرند . برای سهولت درامر تردد و امکان استفاده بیشتر از دریاچه ها، در اطراف آن خیابان هائی منظم یا غیر منظم احداث می شود . در صورتی که دریاچه سطح بزرگی از پارک را اشغال کرده باشد مناسب است در وسط آن یک یا چند جزیره به شکل نامنظم احداث و با گیاهان مختلف تزئین نمایند . برای حفظ حجم آب و محیط زیست موجودات و گیاهان موجود در دریاچه ، لازم است از چند نقطه توسط مجرائی آب وارد دریاچه شده و از یک یا چند مجرا آب خارج گردد ، به نحوی که آب نما دائماً در آن آب جریان داشته باشد . عمق دریاچه ها معمولاً 5/1متر می باشد.

به طوری کلی در پارک ها برای ایجاد ارتباط بین دو طرف نهرها ، ایجاد ارتباط بین جزایر داخل دریاچه و ارتباط بین دو طرف دریاچه برحسب شکل و فرمی که طراح در نظر می گیرد پلهائی ساخته می شود ، عرض و طول پل بایستی متناسب با موقعیت خیابان ها و سطح دریاچه ها وانهار باشد . بایستی متذکر شد که گاهی این پلها به هیچ وجه به منظور تردد و ارتباط نمی باشد ، منحصراً جهت خلق زیبائی احداث می گردد . در پارک هائی که دریاچه ها بزرگ می باشند ، برای ایجاد امکان تفریح و استفاده بیشتر ، از انواع قایق های موتوری و پائی استفاده می کنند .

د- جنگل کاری

در پارک ها ایجاد محوطه ای به نام جنگل یا بیشه زار برای گردش در فصول مختلف سال ضروری است . ایجاد بیشه ها در پارک نه فقط از نظر زیبائی ، بلکه به نحوی در آب و هوای شهر نیز موثر می باشد.

هائی از آن محوطه هائی را خالی و آزاد می گذارند تا بتوان از نیمکت هاب چوبی و سنگی برای استراحت و نشستن استفاده نمود . در پارک های بزرگ می توان جنگل یا بیشه ها را به صورت قطعات مجزا از یکدیگر احداث نمود .

معمولاً درکنار این جنگل ها مکانهائی جهت ایجاد آلاچیق ، به منظور استفده عموم در نظر میگیرند . آلاچیق یا سرپناه ها بیشتر در مواقع بارانی یا آفتابی شدید مورد استفاده می باشد . اصولاً تعداد آنها برحسب وسعت پارک میتوان متعدد باشد .

ه- گل کاری و چمن کاری

سطوحی که برای گل کاری در پارک ها در نظر گرفته میشود از نظر فرم و مشخصات نسبت به نوع پارک متغییر و متنوع است . معمولاً در اطراف خیابانهای وسیع و خیابانهائی که به عبور عابر پیاده تصیص دارد گل کاری به صورت لکه ای و چمن کاری محدود انجام میگیرد. همچنین در اطراف آب نماها یا در سطوح وسیع چمن کاری گلکاری به طور لکه ای و پراکنده می باشد . در پارک هائی که وصعت چمن کاری نسبتاً زیاد است ، درختان و یا درختچه هائی به صورت تک یا توده ای با رعایت و حفظ نکات ضروری از نظر تزئینات و هم آهنگی کاشته می شوند ، مناسب است در این قسمت ها برای استراحت نیمکت هائی قرار داده شود .

4- تشکیلات رفاهی و تفریحی

در پارک ها مسائل رفاهی و تفریحی که از اهمیت خاصی برخوردار است ، به اختصار به شرح زیر می باشد .

الف- رستوران ها

در پارک ها به منظور رفاه بیشتر بازدیدکنندگان ، رستوران ها و کافه هائی که بتوانند کلیه نیازهای عمومی را تامین نمایند احداث می کنند . رستوران ها به صورت سالن های سرپوشیده یا در محوطه هائی سرباز همراه با گل کاری و چمن کاری ایجاد می گردد . بایدد توجه داشت در صورت که ورود اتومبیل در پارک آزاد باشد پارکینگ هائی نزدیک رستورانها جهت رفاه بیشتر استفاده کنندگان ایجاد شود در ضمن می توان به طور پراکنده در سطح پارک ها دکه هائی نیز کنار دریاچه ، حاشیه جنگل یا کنار خیابانهای فرعی ایجاد نمود .

ب- جایگاه موزیک

در پارک ها برای ایجاد سرگرمی و تنوع محل هائی سرباز ویا سرپوشیده مطابق اصول فنی برای اجرای موزیک و کنسرت احداث می نمایند . مناسب است اطراف محوطه مزبور با دیواه های سبز ، با دیواره های کوتاه پوشیده از انواع گیاهان رونده و گل دار تزئین شود . گاهی نیز به منظور یادآوری یا سمبلیک در اطراف آن مجسمه هائی از مشاهیر و هنرمندان قرار می دهند . در فضای محوطه مزبور نیمکت یا صندلی هائی جهت رفاه استفاده کنندگان با توجه به موقعیت محل گذاشته می شود .

معمولاً مجموع سالن های موزیک به صورت سرباز یا سرپوشیده همراه با دیگر سرگرمی ها می توان محوطه ای به نام گاردن پارتی را پدید آورد .

ج- دست شوئی و توالت

برای رفاه بیشتر ، تامین بهداشت و نظافت در پارک مناسب است در نقاط مختلف محوطه هائی برای نظافت و شست وشو تعبیه شوند . این اماکن در محل هائی نزدیک جنگل ، خیابانهای فرعی ، باغ کودکان ، باغ وحش و ... احداث می شوند . زیرا ساختمان رستوران ، کافه ، تاترواجد این اماکن می باشند.

د- سالن های سینما و تأتر

معمولاً در پارکهای بزرگ سالنهای سرپوشیده و سرباز به منظور نمایش فیلم و تأتر در فصول مختلف سال ایجاد می نمایند . ضمناً در پارکهای کوچک محوطه هائی را در هوای آزاد برای نمایش فیلم و انواع سرگرمی در نظر می گیرند .

ه- باغ وحش

در پارک های بزرگ برای سرگرمی بیشتر بازدیدکنندگان معمولاً دور از محل تجمع و استراحت باغ وحش کوچکی با حیوانات مورد توجه اطفال (طیور ، میمون و . . .) ایجاد می نمایند .

و- نیمکت

یکی از وسائل ضروری و مورد نیاز در پارک ، وجود نیمکت یا نوعی وسیله استراحت برای بازدیدکنندگان است . معمولاً نیمکت ها به اشکال و اندازه های متفاوت با مصالح متنوع ساخته می شود . آن چه که حائز اهمیت است ویک طراح باید به آن توجه کند ، شناخت موقعیت پارک ، نصب و قرار دادن نیمکت در محل های ضروری و مناسب است . زیرا به همان اندازه که وجود نیمکت در پارک می تواند ضروری باشد ، قرار دادن آن در محل های نامناسب موجب خستگی و زدگی می شود . تعداد نیمکت در پارک خود مسئله ای است که طراح بایستی به آن توجه داشته باشد . زیرا کمبود یا زیاد آن در هر دو حالت مشکلاتی از نظر رفاهی به همراه می آورد .

لذا توصیه میشود ، نیمکت ها یا دیگر وسائل اسراحت را در خیابانهای اصلی و فرعی جنگل با رعایت فاصله ، در حاشیه خیابان های اصلی ، سطح چمن کنار محوطه های گل کاری ، استخرها، برکه ها ، آب نماها و . . . قرار دهند . نیمکت را می توان در داخل جنگل از چوب و یا بقایای کنده های درختان به حالت طبیعی تعبیه نمود .

برای رعایت نظافت و بهداشت عمومی لازم است در کنار یا نزدیک نیمکتها ظروفی را به منظور ظرف آشغال قرار داد . ظروف مزبور باشکال و انواع مختلف با رنگ های متنوع هم آهنگ با محیط ساخته می شوند . ضمناً در نقاط پرتردد و خیابانهای اصلی و فرعی پارک از ظروف مزبور نیز استفاده می شود .

ز- زمین های ورزشی

در پارکهای عمومی ، ایجاد زمینهای ورزشی تقریباً ضروری میباشد. انواع و تعداد زمین های ورزشی در پارکها بستگی به بزرگی و کوچکی پارک دارد. معمولاً در پارکهای کوچک قطعاتی را نزدیک به جنگل یا بیشه اختصاصی به زمینهای ورزشی مانند : تنیس ، بسکتبال، والیبال، و . . . می دهند .

در پارکهای بزرگ برنامه ریزی برای زمین های ورزشی سر باز یا سالنهای سرپوشیده به طور مستقل و جداگانه طراحی میشود . بر حسب طبیعت و موقعیت پارک و نوع ورزش ، زمین های مذبور مطابق اصول استانداردهای بین المللی احداث میگردند، مانند: زمین فوتبال، استخرهای شنا برای سنین مختلف و دیگر ورزشهای دسته جمعی .

در پارکهای بزرگ گاهی نیز سالنهای سرپوشیده برای ورزشهای زمستانی به منظور زنده و فعال نگاه داشتن پارک در فصولی که امکان استفاده کمتری از فضای آزاد وجود دارد احداث می گردد مناسب است در اطراف زمین ها و سالن های ورزشی ، با رعایت اصول صحیح در فواصلی دیواره های سبز و درختان پا بلند غرس شوند . در اطراف سالنها می توان طرح هایی از گت کاری یا گیاهان همیشه سبز به مرحله اجرا در آورد .

در پارکهای عمومی به منظور سرگرمی و بازی کودکان قطعاتی را در نزدیکی استخرها ، جنگل ها یا قسمتهایی که بزرگسالان بتوانند دورادور کودکان را تحت نظر داشته باشند احداث می نمایند . زمین های مذبور به اشکال مختلف و وسایل بازی متنوع همراه با ماسه های نرم و کاملاً شسته شده ساخته می شوند. به منظور کنترل و نگهداری بچه ها در اطراف زمین نیمکت ها ئی قرار می دهند ، تا در ضمن آنکه کودکان احساس استقلال می کنند ، والدین و مربیان نیز در روی نیمکت استراحت و مراقبت نمایند .

معمولاً این گونه زمینها بایستی از محل تردد وسائل نقلیه داخل پارک کاملاً دور باشند . زمینهایی که در تابستان مورد استفاده قرار می گیرند ، بایستی توسط درختان جنگلی یا دیواره های سبز و بلند محصور و احاطه شوند . آنچه که مسلم است در کنار این زمینها وجود بوفه ها ، دستشویی و توالت ضروری است .

در داخل شهرها بر حسب موقعیت و امکانات ناحیه ای ، فضاهایی را با سطوح مختلف به پارکهای کوچک کودکان اختصاص می دهند . در این گونه پارکها ، برای کودکان انواع وسایل بازی و سرگرمی در حد امکان در نظر می گیرند . در صورتی که فضای وسیعی برای ایجاد پارک کودک ، در اختیار باشد ، ممکن است به طور خیلی محدود قسمتهای گل کاری و چمن کاری در آن ایجاد نمود . در این گونه پارکها چمن منحصراً به منظور تزئین نمی باشد ، بلکه برای ایجاد فضای سبز و ، تنوع و فضای امن می باشد .

طرح یا اسکلت اولیه پارکها توسط خطوط ربطی یا خیابانها مشخص می گردد به عبارت دیگر خطوط ربطی پایه های اصلی طرح پارک را تشکیل می دهند ، لذا با توجه به خطوط مذبور ، ملزومات دیگر در آن ملحوظ می شود . برای سهولت در عمل و شناخت خطوط اصلی طرح پارکها را از نظر خطوط طراحی به دستجات مختلف تقسیم می نمایند .

1 – پارکهای منظم

در طراحی این گونه پارکها از خطوط راست هندسی و اشکال کاملاً منظم استفاده می شود . معمولاً در پارکهای منظم ، طرح های تزئیناتی کاملاً از خصوصیات اشکال منظم هندسی و قرینه سازی بر خوردار هستند . این شیوه طراحی در پارکها کاملاً قدیمی است ، برخی به این گونه پارکها نوع فرانسوی اطلاق می کنند . زیرا بسیاری از پارکهای قدیم و پارک قصرهای فرانسه بر این اسلوب بنیان نهاده شده است .

با توجه به سیر تاریخ و تحولات هنر پارک سازی ، ابتکار و ابداع این گونه پارک ها در مناطق متمدن و پیشرفته ، در زمان خود مرسوم بوده و امروزه برخی از آنها به صورت آثار هنری باقی و حفظ و نگاهداری می شوند . محاسنی که براین پارک ها مترتب است ، وجود خیابانهای مستقیم با درختان بلند است که به وسعت پارک از دیدگاه عابرین کمک می نماید و از نظر ناظر ، پارک کشیده و بزرگ جلوه می کند . ضمناً گاهی این گونه طراحی به علت یک نواختی در تقسیمات و تزئینات ، موجب خستگی و بی حوصلیگی بازدیدکنندگان می شود . درانواع پارکهای ورزشی و برخی پارکهای نمایشگاه ها این گونه طرح ها (پارک منظم) استفاده می شود . رعایت ضوابط و نکاتی که از نظر تشکیلات در کلیات ذکر شده ، در این گونه پارک ها لازم و ضروری است .

2-پارک های غیر منظم

در این گونه پارکها خطوط اصلی و فرعی ، به طور غیر منظم ولی مرتبط با یکدیگر می باشند و اشکال حاصله تقریباً غیر منظم و از عدم تقارن خاصی برخوردار هستند .

در پارک های غیر منظم خیابانها از نظر انحنا و زوایا غیر منظم است و رعایت اصول فنی و نکات مربوط به اشکال مختلف کاملاً ضروری می باشد.خطوط تزئیناتی آب نماها ، حاشیه های گل کاری ، تجمع درختچه های زینتی ، نیز به طور غیر منظم طراحی می شوند . در این گونه پارک ها همبستگی ، هم بافتی و تعادل خطوط بایستی به طور مشخص و هم آهنگ رعایت گردد . این گونه تنوع در طراحی تا حدی به طبیعت نزدیک و الهام گرفته از آن می باشد . مسائل منطقه ای نیاز روانی بازدیدکنندگان ، نوع کاشت و الگوهای تزئیناتی نیز می تواند زیبائی های سرگرم کننده ای را خلق نماید ، از آنجائی که به نظر می رسد این گونه پارکها نخست در انگلستان ابداع شده است ، امروزه به نام پارکهای غیر منظم انگلیسی معروف هستند . تشکیلات این گونه پارکها نیز از تشکیلات پارکهای عمومی پیروی می کنند .

3- پارکهای مختلط

انواع پارکهائی که امروزه احداث می شود از قوانین خاص پارکهای مختلط برخوردار می باشد . معمولاً در تعریف و بیان پارکهای مختلط آنها را چنین توصیف می کنند که این گونه پارکها دارای مجموعه ای از ضوابط پارکهای منظم و غیر منظم می باشد . به عبارت دیگر تلفیقی از دو سبک منظم و غیر منظم همراه با مجموعه ای از ضوابط خاصه آنها است . ظاهراً این تلفیق کاری آسان و سهل ،ولی عملاً بسیار پیچیده و همراه با مشکلاتی می باشد . در پارکهای مختلط لازم است خیابانهای اطراف ساختمانهای اصلی ، رستورانها ، به طور منظم طراحی شوند و برای ایجاد همگنی و تجانس ضمائم مربوط به آن نیز (تزئینات ، گل کاری، آب نماها و . . . ) به طور منظم و گاهی قرینه طراحی می گردند . معمولاً در این پارکها ، سطوحی که کاملاً مسطح نمی باشند همانند طرح پارکهای غیر منظم طراحی می شوند . اصولاً طرح پارک مختلط بیشتر برای پارکهای عمومی کودکان ، پارکهای بتانیک و پارکهای وحش می باشد .

4 – پارکهای فانتزی

پارکهای فانتزی بیشتر برای ارائه و نشاندادن مواد یا ترکیبات تجارتی با ایجاد هماهنگی و تنوع بین قسمت ها طراحی می شود . به عبارت دیگر فضائی باز وآزاد است ، که تا حدی تابع و پیرو موضوع مورد عرضه می باشد . در این گونه پارکها خیابان بندی و تزئینات کم و بیش همانند پارکهای مختلط است ولی تا حدی فارغ از قوانین کلی پارک سازی می باشد . مانند : بازارهای روز، نمایشگاه های سیار، فضاهائی که برای سیرک و غیره اختصاص داده می شود .

5- پارکهای مدرن

اشکال طراحی برای این گونه پارکها ظاهراً از ضوابط معین خاصی پیروی نمی کند ، ولی عملاً طراحی و خطوط آن جلوه ای از پارکهای مختلط را به همراه دارد ، بنابراین استفاده از خطوط مستقیم ، صاف ، با قوس های کمی پیچ و خم دار همراه با نمایش زوایا در جلوه دادن این پارکها موثر می باشد .

معمولاً برای تزئین و ایجاد فضای سبز اطراف ساختمان های چندین طبقه مجتمع ساختمانی از این سبک طراحی استفاده می شود . بایستی توجه داشت در سبک مزبور تعداد قوس ها و زوایا تقریباً محدود ، ساده و کم تر تکرار می باشد.

در سطوح مسطح این گونه پارکها ، بخش هائی را می توان به صورت باغ سنگی در مقیاس متناسب با دیگر عوامل طراحی نمود . شاد بتوان گفت سبک مزبور نوعی الهام و اختلاط از باغ های زایونی است که با دیگر خصوصیات طرح هم آهنگی دارد .م

آذر 85

پارک رياضيات

 طرح احداث بوستان رياضيات در بهمن ماه 1378 توسط بانيان خانه رياضيات نيشابور مطرح گرديد .این پارک در پارك جنگلي با وسعت 28 هكتار در مسير جاده كمربندي نيشابور – مشهد و از طرف شمال منتهي به جاده باغرود قرار دارد. در جريان احداث پارك رياضي و به لحاظ جذابيت طرح ،  مبلغ 200000000 ريال به اين امر اختصاص دادند .

_ پارک ملي غارهاي کارلسباد آمريکا((Carlsbad Caverns

اين پارک ملي در کوه‌هاي گوادالوپ(Guadalupe) در 23 مايلي شمال خاور نيومکزيکو قرار دارد(شکل 24). پارک غارهاي کارلسباد شامل بيش از 100 غار آهکي است که در فراواني، تنوع و زيبايي تشکيل‌شان معروف هستند(عکس‌هاي 95، 96، 97 و 98). غارها محيط شکننده اي دارند که تحت تاثير فعاليت‌هاي انسان و فرايندهاي طبيعي زيرزمين و سطح زمين واقع مي‌شوند(CCNP, 2004).

   گنبدهاي بيگ روم(Big Room Dome) در پارک ملي غارهاي کارلسباد آمريکا((CCNP, 2004                                                                                                                    

پارک ملي " خبر " :

پارک  ملي خبر با 149934 هکتار يکي از 16 پارک ملي کشور و تنها پارک ملي استان کرمان است . اين پارک در حدود 47 کليومتري جنوب غربي  شهر بافت در دهستان خبر  و در منطقه وسيع کوهستاني " خبير "     قرار دارد . (در مختصات جغرافيايي   28درجه و  25دقيقه الي 28 درجه و 59 دقيقه عرض شمالي و 56 درجه و 02 دقيقه الي 56 درجه و 39 دقيقه طول جغرافيايي )   . گفتني است منطقه کوهستاني "خبير"  با وسعتي حدود 550 کيلومتر و با بلندي 3845 متر،  از کوه هاي بسيار مرتفع کرمان است .

علم و فناوري در دانشگاه تهران

 انديشه تاسيس شهرك تحقيقاتي در دانشگاه تهران در سال 1380 مطرح شد ولي گام هاي موثر براي تاسيس پارك دانشگاه تهران از سال   1382 در زمان رياست  دكتر فرجي دانا برداشته شد. پس از چند سال مرداد امسال موافقت اصولي تاسيس پارك علم و فناوري از وزارت علوم اخذ شد.

پارك علم و فناوري دانشگاه تهران ، بر اساس اعتقاد به نگاه فرا دانشگاهي ( اجتناب از بخشي نگري) و با رويكرد مصالح ملي ماموريت دارد براي جذب نخبگان و متمركز كردن عناصر اصلي چرخه نوآوري، جذب و بازگرداندن دانش آموختگان از خارج از كشور، گسترش تحقيقات كابردي و توسعه اي، كمك به تجاري سازي دستاوردهاي پژوهشي ، ايجاد ارتباط بين دانشگاه، جامعه و صنعت و ايجاد اشتغال براي فارغ التحصيلان رشته هاي دانشگاهي مرتبط با خدمات مشاوره اي و فناوري پيشرفته تلاش كند.

پارك علم و فناوري طبق اساسنامه مصوب خود داراي سه مركز تابعه شامل مركز رشد واحدهاي فناوري، مركز مطالعات و توسعه ايده و آينده پژوهي و مركز كار آفريني است كه هر يك اساسنامه و تشكيلات مصوب دارند.

عمليات ساختماني پارك كه شامل بازسازي و ساخت 3 هزار و 600 متر مربع زير بنا است، از اوايل تير شروع و اواخر آذر با هزينه اي حدود 350 ميليون تومان به پايان رسيد. كه 260 ميليون آن  از طريق منابع دانشگاهي و وام تامين شده و 90 ميليون تومان آن توسط گروه فناوران موج پويا به عنوان كمك بلا عوض هزينه شده است.

وحیده سلیمانی

آذربايجان غربي متنوع‌ترين اقليم زيستي در كشور را دارد

مهاباد ، خبرگزاري جمهوري اسلامي ‪۸۵/۰۳/۲۱

داخلي. اجتماعي. محيط زيست.

تنوع قومي، فرهنگي و همراه با آب و هواي مديترانه‌اي استان آذربايجان غربي را به يك منطقه منحصر بفرد به لحاظ، محيط زيست طبيعي و انساني تبديل كرده است.

پارك ملي درياچه اروميه، دشت‌هاي وسيع و پربار، رودخانه‌هاي خروشان، كوههاي بلند و برفگير و جنگل‌هاي انبوه مجموعه‌اي از عوارض طبيعي است كه محيط زيست طبيعي استان با آنها شناخته مي‌شود.

موقعيت خاص جغرافيايي و غناي طبيعي موجب پديد آمدن تمدنهايي در اين منطقه شده كه تا قرنها اقوام دور نزديك خود را تحت تاثير قرار داده است.

وجود سايت‌هاي اسكان هفت هزار ساله، تولد زرتشت پيامبر ايراني، ترويج آيين يكتاپرستي در كنار درياچه اروميه، استقرار بزرگترين آتشكده ساساني در تكاب، وجود دژهاي نظامي و قلعه شهرهاي بي‌شمار در نقاط مختلف استان حكايت از اهميت و اعتباري دارد كه در طول تاريخ اين منطقه از ميهن اسلامي حايز آن بوده است.

شكل‌گيري تمدنهاي آشور، اورارتو، مانا، ماد و پارس در قبل از اسلام و ظهور سلسله‌ها و حكومت‌هاي محلي در اين بخش از ايران بزرگ موجب شده تا استان آذربايجان غربي بزرگترين مركز تعامل فرهنگي در غرب كشور باشد.

آذربايجان غربي بدون احتساب درياچه اروميه حدود ‪ ۴۳هزار كيلومترمربع وسعت دارد كه يك ميليون هكتار آن به اراضي زراعي، ‪ ۲/۶ميليون هكتار به مراتع ‪ ۸۰هزار هكتار به جنگل اختصاص دارد و بقيه را كوههاي بلند و عرصه هاي لم يزرع تشكيل مي‌دهد.

متوسط بارندگي اين استان در سال ‪ ۲۲ميليارد متر مكعب تخمين زده مي‌شود كه در ‪ ۳۴رودخانه دايمي، ‪ ۱۲هزار چشمه و قنات جاري شده و آب كشاورزي و زير زميني اين استان را تامين مي‌كند.

پراكنش مناسب بارندگي به همراه آب و هواي مناسب موجب شده تا اين استان به لحاظ پوشش و گياهي و تنوع زيستي و جانوري نيز از اعتبار و اهميت زيادي برخوردار شود.

اهميت زيست محيطي استان به حدي است كه تعداد زيادي از زيستگاههاي آن به عنوان ذخيره‌گاه زيست كره در مجامع جهاني به ثبت رسيده و تعداد زيادي نيز در كنوانسيونهاي ملي، زير پوشش طرحهاي حفاظتي ويژه قرار گرفته است.

پارك ملي درياچه اروميه، تالاب‌هاي حسنلو، درگه سنگي، يادگارلو در نقده و قوبي علي بابا در مهاباد جزو چهار اثري هستند كه دركنوانسيون جهاني رامسر به عنوان ذخيره‌گاه زيست كره به ثبت رسيده‌اند.

درياچه اروميه، منطقه مراكان در خوي، جنگل‌هاي ميرآباد در سردشت، اثر طبيعي غار سهولان در مهاباد نيز جزو مناطقي هستند كه زير پوشش مديريت مستقيم حفاظت محيط زيست قرار دارند.

غير از مناطق ياد شده، دره شهيدان ما بين اروميه و اشنويه، زور آباد و گرده قيط در خوي، آغ گل در ماكو، دشت بيان در شاهين‌دژ جزو زيستگاه‌هايي هستند كه شكار در آنها ممنوع اعلام شده است.

استان آذربايجان غربي همانند تنوع اقليمي، داراي تنوع زياد پوشش گياهي و جانوري است.

از انواع درختان و گياهان گرمسيري گرفته تا گونه‌هاي سردسيري در نقاط مختلف استان مي‌رويد و به همين واسطه نيز داراي متنوع‌ترين محصولات باغي و زراعي است.

در زمان حاضر گله‌هايي از كل و بز و قوچ و ميش ارمني در جزيره كبودان درياچه اروميه زندگي مي‌كنند كه بدليل شرايط مناسب زيستي همه ساله تعدادي از آنها براي تعديل جمعيت شكار و به مصرف غذايي مي‌رسد.

گوزن زرد ايراني كه در حال انقراض بود، در سالهاي پس از انقلاب در جزيره كبودان رها شدند كه در زمان حاضر اين گونه جانوري نيز داراي جمعيت قابل توجهي شده است.

پلنگ و سياه گوش جزو درندگاني هستند كه در مراكان خوي زندگي مي‌كنند، گرگ، شغال، كفتارو روباه را در اكثر مناطق حفاظت شده استان مي‌توان ديد.

انواع سمور، زرد بر، گوركن، راسو، خرس قهوه‌اي ، انواع گرازها، موشها، خرگوشها، خفاش، سنجاب از جانوراني هستند كه مناطق حفاظت شده تكاب، خوي، ماكو، سردشت، پيرانشهر و اروميه زندگي مي‌كنند.

پارك ملي درياچه اروميه و تالابهاي اقماري و زيستگاههاي طبيعي ديگر آذربايجان غربي به لحاظ وجود پرندگان زيبا و كمياب در تمام خاورميانه بي نظير است.

از مهمترين پرندگان آذربايجان غربي مي‌توان به فلامينگوها اشاره كرد كه جمعيت آنها در درياچه اروميه به بيش ار ‪ ۱۲۰هزار قطعه مي‌رسد.

از پرندگان كمياب و نادر ديگر استان مي‌توان از اردك مرمري، اردك سفيد، پليكان، غاز سفيد، غاز خاكستري، عروس غاز نام برد كه در اطراف درياچه اروميه و ‪ ۱۰۲جزيره اين درياچه زندگي مي‌كنند.

از پرندگان دشتي كبك دري، تيهو، مرغ ميش، هما، باقرقره، پري شاهرخ و از پرندگان كنار آبزي نيز انواع لك لك ها، درناها، حواصيل‌ها را مي‌توان در نقاط مختلف اين استان مشاهده كرد .

همه ساله در فصل بهار آسمان استان شاهد مناظر بديعي از فرود و فراز پرندگاني است در دسته‌هاي بزرگ و كوچك و با سر و صداي زياد وارد استان مي‌شوند.

اين پرندگان در مسير مهاجرت خود براي تغذيه و استراحت بطور متناوب در تالابها و زيستگاههاي استان فرود آمده و پس از تجديد قوا بطرف شمال و يا جنوب كره زمين به راه خود ادامه مي‌دهند.

استان آذربايجان غربي به لحاظ داشتن تالابها و آبگيرهاي بزرگ و كوچك نيز در كشور داراي جايگاه ويژه‌اي است.

در زمان حاضر صدها تالاب فصلي و ‪ ۱۹تالاب دايمي بزرگ در استان وجود دارد كه پارك ملي درياچه اروميه، تالاب حسنلو، يادگارلو، درگه سنگي در نقده و قوبي علي بابا در مهاباد از مهمترين آنهاست .

وسعت تالابهاي استان افزون بر يكصد هزار هكتار تخمين زده مي‌شود كه ‪۳۰ هزار هكتار آن مربوط به تالابهاي دايمي است.

از تالابهاي مهم ديگر در جنوب استان مي‌توان به داشخانه، قره گل، كاني برازان در مهاباد، قره قشلاق، گروس، در بوكان اشاره كرد.

از ‪ ۳۴رودخانه استان ‪ ۱۷رودخانه دائمي است كه اين رودخانه‌ها نيز به لحاظ مناظر طبيعي و محيط زيست از زيباترين نقاط كشور محسوب مي‌شوند.

رودخانه‌هاي زرينه و سيمينه در مياندواب، زولا و دريك در سلماس، نازلو، باراندوز و شهرچاي در اروميه، آغ چاي در خوي، قره سو در ماكو و بيطاس در مهاباد، زاب و بادين آباد در سردشت و پيرانشهر و رودخانه مرزي ارس از جلوه‌هاي بديع طبيعت در استان آذربايجان غربي هستند كه زيبايي‌هاي سواحل و مصب انها در تمام كشور كم نظير است.

درياچه مارميشو در اروميه، درياچه سد حسنلو در نقده، درياچه سد و غار آبي و تاريخي سهولان در مهاباد، درياچه سد شهيد كاظمي در بوكان، آبشار شلماش، در سردشت ، آبشار گراو در پيرانشهر،درياچه سد انحرافي نوروزلو در مياندوآب نيز جزو آثار ديدني و منحصر بفرد آبي در آذربايجان غربي هستند كه همه روزه هزاران گردشگر را به سوي خود جلب مي‌كنند.

News sent: 09:49 Sunday June 11, 2006 Print

خشتي ترين روياي خاک ايران ، يزد، نگيني چند هزار ساله سبزي را در آغوش گرفته است که يادگار سالها همزيستي با مردمان سرزميني است که مي دانند طبيعت يعني زندگي و زندگي با سرو يعني زندگي با زيبايي.

کوير ابرکوه را که درمي نوردي ، به پيرترين ساکن کويرهاي جهان خواهي رسيد. سرو 5هزار ساله ابرکوه را اگر مسن ترين موجود زنده جهان بناميم ، چندان به بيراهه نرفته ايم.

به ياد مي آورم کنفسيوس ، فيلسوف معروف چيني در جايي گفته است : «براي آسودگي يک ماه سبزيکاري کنيد. چنانچه خواهان يک سال راحتي هستيد، برنج بکاريدو اگر مي خواهيد عمري با آسايش زندگي کنيد، درخت بکاريد».

معماي چندين هزار ساله يک درخت آن هم در قلب ايران که خود نيز در مرکز ثقل جهان واقع شده است ؛ به چه حل خواهد شد در حالي که همه سرو ابرکوه را نمادي از ايران و کاشته شده از سوي زرتشت مي پندارند.

در ايران باستان ، کاشتن درخت از اهميت بسيار بالايي در طبقات مختلف جامعه برخوردار بوده است. در نگاره ها و آثار باستاني مانند حجاري هاي دوره هخامنشي در تخت جمشيد، نماد درخت و به طور خاص ، سرو آورده شده است.

در فرهنگ زرتشتيان آمده است : سرو به دليل آن که درختي هميشه سبز است ، همواره در ايران اهميت خاصي داشته است و سرو 5هزار ساله ابرقو نيز که آن را سرو زرتشت مي نامند، نمادي از همين امر به شمار مي رود.

غير از نگاره ها و حجاري ها در پارچه بافي ها هم به گونه اي گياه ، درخت و همان سرو خميده که بعدها در فرهنگ ايراني ترمه ناميده شده ، ديده مي شود. سرو ابرقو در ديگر هنرهاي ايراني نيز به چشم مي خورد.

مينياتور بهترين مجال براي شناسايي اين درخت کهنسال است که به شکلي منحصر به فرد در آثار هنرمندان اين مرز و بوم جلوه کرده است. سرو ابرقو، اين نگين سبز کوير ايرانيان در تمامي جهان به عنوان نمادي از زندگي و زيبايي معرفي شده است.

اين در حالي است که در کشور ما بسياري حتي از وجود اين جاذبه مسلم گردشگري بي خبرند. چندي پيش ، دانشمنداني از ژاپن و روسيه پس از بازديد از سرو ابرقو عمر آن را تا 8000 سال برآورد کردند؛ اما الکساندر روف ، دانشمند روسي عمر اين درخت را ميان 4000تا 4500سال برآورد کرده است.

حمدالله مستوفي هم در کتاب نزهت القلوب که در سال 740هجري قمري تاليف شده است ، درباره اين سرو آورده است : آنجا سروي است که در جهان شهرتي عظيم دارد. چنانچه سرو کشمير و بلخ شهرتي داشته و اکنون اين از آنها بلندتر و بزرگ تر است.

حتي برخي مورخان پارا فراتر نهاده و معتقدند نهال اين درخت را يافث ، پسر نوح کاشته است. اختلاف نظر بسيار و درباره چند هزار سال سن اين زنده ترين موجود تاريخ دنيا هم نمي تواند از اهميت اين جاذبه گردشگري کشورمان بکاهد.

پيرترين موجود زنده دنيا با 25متر ارتفاع ؛ 18متر محيط و 5/11 متر اندازه دور تنه در قلب ايران آرام آرام زندگي مي گذراند. با اقداماتي نظير آفت کشي و آزادسازي حريم اين سرو تاريخي که سال گذشته از سوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان يزد صورت گرفته است اکنون سرو 5هزار ساله ابرقو براحتي مي تواند نفس بکشد.

نگين سبز کوير ايران اين روزها به بار نشسته است تا در عين کهنسالي نشانه ديگري از زايش و باروري به نمايش بگذارد. سرو کهنسال کشورمان نياز به مراقبت بيشتري دارد، شايد توجه بيشتر به اين جاذبه گردشگري در دل کوير ايران بتواند روزي آن را به عنوان قلب گردشگري تفريحي و يا حتي گردشگري علمي در ژرفاي کوير تبديل کند.

سرو چند هزار ساله اکنون منتظر نگاه درست ميراث داران فعلي خويش است که بيش از چند سال عمر نخواهند کرد.

|+| نوشته شده توسط S.M.S در سه شنبه 1385/08/30 ساعت 10:43 | نظر بدهید

پارك ملي درياچه اروميه

پارك ملي درياچه اروميه بين استانهاي آذربايجان شرقي و آذربايجان غربي و در موقعيت جغرافيايي 37 تا 30/38 عرض شمالي و 45 تا 46 طول شرقي واقع شده است. مساحت پارك 464056 است .اين درياچه جمعا داراي 102 جزيره بزرگ و كوچك به مساحت 33486 هكتار است .
پوشش گياهي: سرو كوهي , پسته وحشي , داغداغان ,‌زالزالك ,‌ بادام كوهي ,‌شيرخشت ,‌ديو آلبالو, گندميان ,‌فرفيون ,‌آويشن ,‌درمنه ,‌علف شور, ‌كاكوتي ,‌زنبق,‌يولاف ,‌شنگ و‌ شقايق.
پستانداران : قوچ و ميش ارمني و گوزن زرد ايراني .
پرندگان: فلامينگو, پليكان ,‌ ‌كاكايي و تنجه .
خزندگان : انواع مارهاي سمي و نيمه سمي, مارمولك و آفتاب پرست.

دریاچه ارومیه در شمال غربی ایران قرار دارد و در میان دو استان آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی بخش شده است. دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه درونْ سرزمینی ایران است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و عمدتآ از رودخانه‌های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، گدار، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه می‌شود. حوضه آبریز دریاچه ارومیه ۵۰۸۹۲ کیلومتر مربع است که پیرامون ۳٪ مساحت کل کشور ایران را دربر می‌گیرد. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت پیرانشهر سلماس، ارومیه، تبریز، آذرشهر، مراغه، میاندوآب، مهاباد، نقده و اشنویه یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران بشمار می‌رود. دریاچه ارومیه بزرگترین آبگیر دائمی آسیای غربی است که در غرب پشته (فلات) ایران قرار گرفته. پارک ملی دریاچه ارومیه پس از مرداب انزلی از جالب‌ترین و نغزترین زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران بشمار می‌رود. تا کنون بیش از ۱۸۶ گونه از پرندگان آبزی و کرانه‌ای و ده‌ها پرنده خشکی‌زی در استان آذربایجان غربی شناسایی شده اند. دریاچه ارومیه دارای ۱۰۲ جزیره است که همه آنها از سوی سازمان یونسکو به عنوان اندوخته طبیعی جهان به ثبت رسیده است. جزیره اِشک زیستگاه پرندگان زیبای کوچگر از جمله مرغ آتش و تنجه و نیز گوزن زرد ایرانی است. گِل کرانه دریاچه خاصیت درمان برای دردهای بندگاهی (مَفصلی) و بیماری‌های زنان را دارد. برای گشت و گذار در دریاچه و جزیره‌های آن می‌توان از دو کشتی سهند و نوح یا قایق‌های گوناگون در بندر گلمانخانه بهره گرفت.

 نگاره دریاچه ارومیه از ناسانام کهن این دریاچه چیچَست بوده است. این واژه واژه ایست از اوستایی و پارسی باستان و تلفظ آن چَئِچَستَ بوده است. دریاچه چیچست در اسطوره‌های ایرانی نقشی بنیادین دارد. عرصه بسیاری از رویدادهای مهم زندگی کیخسرو، کرانه این دریاچه بوده است. دژ بهمن که کیخسرو در نبردی غول آسا و سهمگین آن را میگشاید و از چنگ دیوان بدر می‌‌آورد در نزدیکی همین دریاچه بوده و بسیاری اسطوره‌های دیگر. نام ارومیه نامیست که آشوریان به آن داده اند. اور در زبان آشوری به معنای شهر است (همان واژه‌ای که در نام اورشلیم (شهر آشتی) هم وجود دارد) و میه به معنای آب است (همریشه با مآء عربی). پس اورمیه یا ارومیه بمعنی شهر آب است.
در دوران پهلوی به مناسبت پادشاهی رضاشاه پهلوی، به این دریاچه نام رضائیه داده .

نام ۱۰۲ جزیره دریاچه ارومیه بدین شرح است:
آرزو، اشک، اسپیر، کبودان، شاهی (اسلامی)، اسپیرو، اسپیرک، آذین، مهر، مهران، مهرداد، برزو، برز، سیاوش، سیاه‌تپه، تنجه، تنجک، بن‌اشک، اشک‌سر، اشکو، چاک‌تپه، دی، ماغ، میدان، چشمه‌کنار، میانه، سامانی، آذر، سنگان، سنگو، تک، جوزار، جوین، جودره، سپید، بستور، زیرآبه، بهرام، گرز، اردشیر، ناهید، پنهان، شاهین، کنارک، زرتپه، خرسک، امید، گریوک، گرده، گیو، کَلسنگ، گلگون، آرام، پناه، کریوه، ناویان، زاغ، مشکین، سهران، پیشوا، کام، کامه، سروش، سرخ، شبدیز، ناخدا، کوچک‌تپه، توس، برزین، آرش، آتش، سیاه سنگ، کرکس، شورتپه، ناوی، نهفت، شوش‌تپه، ایران‌نژاد، شمشیران، مهدیس، کاکایی بالا، کاکایی میانه، کاکایی پایین، تخت، تختان، مرکید، کاوه، مهوار، نادید، کمان، زرکمان، زرکنک، نهان، برد، بردین، بردک، تیر، تشبال، سریجه، بن، کفچه‌نوک.

|+| نوشته شده توسط S.M.S در جمعه 1385/01/25 ساعت 16:20 | یک نظر

بارک ملی گلستان

پارک ملی گلستان، خیال تجسم یافته انسان است

پارک ملی گلستان یکی از پارکهای ملی کشور است که زوایای بکری از گونه گونی های اقلیمی و جانوری را در خود جای داده است. باید جسارت داشت و به درونش رخنه کرد تا گوشه هایی از این زیباییها را از نزدیک دید. پارک ملی گلستان، نخستین پارکی است که در ایران، عنوان پارک ملی را به خود اختصاص داده است. این پارک در 19 مرداد 1336 به نام منطقه حفاظت شده آلمه و ایشکی تحت حفاظت کانون شکار قرار گرفت. سپس در 23 بهمن 1340 بدون تغییر وسعت، به نام منطقه حفاظت شده آلمه نامیده شد و در 6 شهریور 1342 به پارک محمدرضاشاه تغییرنام پیدا کرد. در سال بعد، یعنی در 22 فروردین  1343 این منطقه به پارک وحش تغییر  عنوان داد.  بعد از تشکیل سازمان شکاربانی و نظارت بر صید  و انتقال وظایف کانون به آن سازمان، تا سال 1350 تحت همین عنوان اداره می شد. در سال 1353 پس از اصلاح قانون شکار و صید (3/10/1353) با تغییر عنوان پارکهای وحش به پارک ملی، این منطقه نیز به پارک ملی تبدیل شد. سپس در شهریور1350 محدوده ای در شرق این پارک به نام "مقرخود" با وسعت 34 هزارهکتار به نام منطقه حفاظت شده به آن ملحق شد و در سال 1355 هردو منطقه در هم ادغام شدند و به صورت یک منطقه واحد با وسعت 125هزار و 895هکتار به نام پارک ملی تحت حفاظت قرار گرفت. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی،  بازهم این دو منطقه از یکدیگر جدا شدند  و پارک فعلی با مساحت 91 هزار 895هکتار به پارک ملی گلستان، تغییر نام داد.  با خودرو که از جاده هراز بگذریم از گردنه گدوک رد می شویم. البرز با شکوه، کم کم و نم نم قبای سبزی به تن می کشد. روستاها وشهرها  را یکی پس از دیگری طی می کنیم. به "ساری"  می رسیم و در بازار ماهی فروشان تامل می کنیم و ماهی می خریم. ساعت 3 بعدازظهر به گرگان می رسیم: جاده زیبا جنگل باشکوه ناهارخوران، و اداره کل محیط زیست گلستان. مهندس مهاجر مدیرکل محیط زیست استان گلستان برای همکاری، همکارانش رامطلع می کند. مهندس مهرجو معاون طبیعی اداره محیط زیست استان، همه دستورات  لازم را می دهد و مهندس آتابای را که تحصیلکرده همین رشته است، معرفی می کند. او هم محیط بانی را همراه گروه می کند: عبدالرضا قربانپور که حدود 20 سال است در محیط زیست کار می کند و با طبیعت اطراف کاملا آشناست.  هم مسیرها را خوب می شناسد و هم طبیعت را،  هم عادت جانوران و هم رفتار گیاهان را. قربانپور حرفهای بسیاری دارد: خرس دیده است و پلنگ و چه ها....  نقطه شروع پارک ملی گلستان از قریه تنگراه واقع در 145 کیلومتری شمال شرقی گرگان آغاز می شود که  منتهی الیه غربی پارک است. از این قریه حد پارک در امتداد جاده ای که می توان آن را جاده کمربندی پارک نامید،  به طرف جنوب ادامه یافته و پس از عبور از منطقه جمشیدآباد،  در امتداد خط انتقال برق به آسیاب کندسکوه و از دیم زار قریه دشت شاد و تقاطع جاده دشت شاد – آق مزار امتداد پیدا می کند. از این نقطه، حد جنوبی پارک  شروع شده، رو به شرق در امتداد همان جاده کمربندی در خط راس جنگل آق مزار  به تخته های ایلانلی رسیده و ازدره بید گذشته،  به " قریه دشت"  می رسد. این مسیر ابتدا جنگلی و سپس عاری از پوشش جنگلی می شود. بالاتر از قریه دشت در امتداد جاده به طرف شمال،  محدوده پارک به شاهراه تهران – مشهد وصل شده و این محدوده در امتداد شاهراه به طرف شرق تا پمپ بنزین عرب شیبانی در120 کیلومتری غرب بجنورد ادامه دارد. حد شرقی پارک از روبه روی همین پمپ بنزین به طرف شمال در امتداد جاده ای که به طرف بهکده رضوی (جذامیان) می رود،  شروع شده، پس از طی دشت میرزا بایلو،  به گردنه یاغ تیکلان  و ارتفاعات قزلق  و پاسگاه شکاربانی سولگرد و دهانه بادبر و زمینهای جنوب غربی تخته رسیده و از این نقطه با پیچیدن به طرف غرب،  حد شمالی پارک آغاز می شود و در امتداد جاده ای که عنوان جاده کمربندی پارک را دارد به طرف غرب  می رود و از جنوب زمینهای لهندور گذشته و تا قریه زاوعلیا امتداد دارد. از قریه زاو، حد غربی پارک با پیچیدن به سمت جنوب غربی شروع شده و ارتفاعات جنگلی قرغون و قوش چشمه را دور زده،  به نقطه اول، یعنی  به تنگراه می رسد. حال در مهمانسرای تنگه گل اقامت می کنیم. به راستی اینجا کجاست؟ گوشه ای از یک بهشت بزرگ؟!   گشتی در پارک ملی شقه شده غروب است،  گروه  می خواهد در پارک ملی گشتی بزند. سرپرست گروه به جاده اصلی مشهد اشاره می کند و می گوید: " بخشی از این جاده از پارک ملی گلستان عبور می کند. سیل در سال پیش آن را تخریب کرد و بخشی را از بین برد.  این سیلها بیشتر به خاطر تخریب محیط زیست و جنگلهاست. جنگلها  ریه های کره زمین هستند." گلستان، تنها پارک ملی نیست که جاده از میان آن رد می شود. پارک ملی خجیر هم، همین شرایط را دارد،  و وقتی که جاده ای پارک را دو نیم می کند، محیط دو نیمه می شود، یک اکوسیستم دو شقه می شود، یعنی ارتباط جانوران میان دو محیط به حداقل می رسد، تعامل وتعادل زیست محیطی منطقه به هم می خورد و.... طولی نمی کشد که سروکله کلها و بزها در صخره های سمت چپ پیدا می شود. می ایستیم، تصویر می گیریم. دیدن آنها در غروب تماشایی است. از صخره بالا می روند،  سرمست و پای کوبان. ابتدا بزها و بعد هم کلها در آن سوی دره ناپدید می شوند. خورشید هم رد آنها را می گیرد. خورشید پشت ستیغ کوه ناپدید می شود. شب فرا می رسد و دوباره همهمه شبانه شب زنده داران این دشت. خسته از مسیر راه بساط شام را آماده می کنیم و اینانلو در عرض یک ساعت با مخلوط کردن چیزهای عجیب و غریب، غذایی درست می کند که بسیار خوشمزه است. در ویلایی که به صورت اختصاصی در "تنگه گل"  به من تعلق گرفته، اتراق می کنم. بقیه اعضای  گروه در ویلایی دیگر هستند. پشت پنجره صدای خرخر گراز می آید. چرا نمی ترسم؟! نیمه های شب است. اطلاعات پارک ملی گلستان را برای گردش فردا مطالعه می کنم: " در مجاورت پارک ملی گلستان دو شهر هست: گنبدکاووس در 55 کیلومتری غرب و بجنورد در 115 کیلومتری شرق.  پارک ملی گلستان از نظر شرایط آب وهوایی به شدت تحت تاثیر رطوبت دریای خزر است و جریانات ناشی از بادهای غربی همواره رطوبت زیادی را به این منطقه می آورند. پوشش گیاهی پارک ملی گلستان، به طور عمده از دو بخش رویشهای هیرکانی و ایران و تورانی و اکوتون حد فاصل آنها تشکیل شده است که هردو رویش از گستره های مهم پوشش گیاهی ایران محسوب می شوند.  قوچ اوریال یکی از مهم ترین پستاندارانی که در اینجا زیست می کند، قوچ اوریال است. در ایران، حدود 50 سال است که راجع به قوچها و میشها و کل و بزها تحقیق می شود.  قلمرو قوچ ارمنی از آذربایجان تا زنجان است، قلمرو قوچ اوریال در شمال شرق ایران،  قوچ البرز مرکزی از کلاردشت تا فیروزکوه. قوچ اصفهان و قوچ شیراز هم داریم و قوچ لارستان هم که کوچک ترین قوچ دنیاست.  گروهی از دانشمندان معتقدند در ایران دوگونه قوچ زندگی می کنند: ارمنی و اوریال و بقیه زیرگونه هستند. قوچ اوریال که الان در سرزمینش هستیم، بزرگ ترین و زیباترین قوچ ایران است. مدتی قوچ را تماشا می کنیم و پیاده به سمت دره دگرمانلی راه می افتیم، به این امید که بتوانیم پلنگی بیینیم. را ه می افتیم در دره دگرمانلی و از این پیاده رفتن لذت می بریم. به تدریج دگرمانلی را با حوصله پایین می رویم. عبدالرضا دوربین می کشد. بازهم قوچ و میش می بینیم که فرار نمی کنند! دگرمانلی دره ای بسیار زیباست، با درختانی از خانواده سرو و کاج به نام ارس. شکارچیان به آن می گویند اورس  یعنی درختی که ریشه اش  به آب می رسد. می گویند این کوهها سنگاب دارند،  یعنی آب در عمق کوههاست و این درخت هم ریشه هایش را آن قدر در عمق می فرستد تا ریشه هایش به کاسه های آب برسند. یک درخت ارس بریده شده را پیدا می کنیم. با شرحی که افراد می دهند معلوم می شود سن این درخت 80 سال است. در ایران 8200 گونه گیاهی داریم و با وجود اینکه کشور ما خیلی خشک است، اما تنوع گیاهی آن از قاره سرسبز اروپا  بیشتر است. در ادامه راه، به رد تازه پلنگ می رسیم و عبدالرضا هشدار می دهد همگی مراقب باشیم. این علائم، قلمرو پلنگ را نشان می دهند. پلنگ با این علایم قلمرواش را به رخ دیگران می کشد. در ادامه راه، ردی از خرس هم می بینیم. رد بزرگی است، شبیه ردپای انسان و در کنار آن هم ردی کوچکتر که رد پای توله اش است.   همای سعادت با هیجان به پیش می رویم، نه خرس می بینیم، نه پلنگ. اما همای سعادت بر سرمان سایه افکنده است. پرنده ای بزرگ و با شکوه در ارتفاع تقریبا 40 متری چرخ می زند. زیر بدنش پرتقالی رنگ است. پرنده ای شکاری که همیشه گمان می کردم افسانه ای بیش نیست.  در لاتین به آن گیپاتوس می گویند  و به زبان  فرانسه ژیلبر. هما،  از جمله پرنده های شکاری است، با شکوه و زیبا که در صخره زارهای مرتفع دارای دیواره، لانه دارد. غذای اصلی اش مغز قلم استخوان پستانداران است. وسعت پرواز روزانه هما 200 تا 700 کیلومتر مربع است و فاصله لانه هایشان از یکدیگر حدود یک کیلومتر. چاره ای نیست، باید بازگردیم. جاده بسیار لغزنده است. یکی دو جا برای تماشای بیشتر طبیعت و کوتاه شدن مسافت به بیراهه می رویم و سرانجام به پاسگاه میرزا بایلومی رسیم. کنار پاسگاه دشتی گسترده است نیمه برفی که آهوان در آن می رقصند و می دوند و در تمام دشت دیده می شوند. آهو، حیوان آسیب پذیری است و محیط بانان برای حفاظت از آنها زحمت بسیار می کشند.عبدالرضا می گوید که میت وانیم به دشت برویم و از قوچها و میشها تصویر بگیریم. پیشنهاد دلپذیری است، اما مشغله های زندگی و کار در تهران انتظارمان را می کشند.

|+| نوشته شده توسط S.M.S در سه شنبه 1384/12/02 ساعت 13:46

پنج جزيره درياچه اروميه به خشكي چسبيد

يكصد هزار هكتار از وسعت درياچه اروميه كاسته شد. بر اثر كاهش سطح آب درياچه اروميه پنج جزيره از مهم‌ترين جزاير نه‌گانه پارک ملي درياچه اروميه به خشكي متصل شد.

كيومرث كلانتري، مديركل حفاظت محيط زيست آذربايجان غربي، روز گذشته با اعلام اين خبر به ايرنا، وضعيت موجود را در پارک ملي درياچه اروميه بسيار نگران كننده توصيف كرده و مي‌گويد: با اتصال اين جزاير به خشكي ادامه زيست و زادآوري برخي از پرندگان نادر ازجمله پليكان و فلامينگو به مخاطره افتاده است.

وي مي‌گويد، به همين دليل شمار پرندگاني كه امسال براي زمستان گذراني به پارك ملي درياچه اروميه مهاجرت مي‌كردند به نحو چشمگيري كاهش يافت. از سوي ديگر، زندگي گوزن زرد و قوچ و ميش ارمني ساكن در جزاير اشك و كبودان پارك ملي درياچه اروميه نيز به دليل كمبود علوفه و آب شيرين با مشكل جدي روبه رو شده و سازمان محيط زيست درپي تخليه بخشي از اين گونه‌هاي جانوري به ديگر زيستگاه هاست.

به گفته وي، هم اكنون 800 راس قوچ و ميش ارمني و 200 راس گوزن زرد در جزاير اشك و كبودان زيست مي‌كنند كه در وضعيت بغرنجي قرار دارند.

وي شوري بيش از حد آب درياچه اروميه را عامل اين بحران مي‌داند و از تاثير مخرب اين شوري بيش از حد بر زندگي «آرتميا» تنها موجود زنده محيط آبي اين درياچه خبر مي‌دهد.

او مي‌گويد: اين شرايط موجود، زيست اين گونه آبزي را مختل كرده و تعداد سيست آرتميا را از 20 تا 30 عدد درهر ليتر آب درياچه به يك تا سه سيست كاهش دا ده است.

با تداوم خشكسالي و عدم پرداخت حقابه درياچه توسط وزارت نيرو، تعداد زيادي از اسكله ها و شناورهاي اين درياچه به ويژه در مناطقي چون رشكان، گلمانخانه، كبودان و اشك به دليل كاهش سطح و پسروي آب از كار افتاده اند.

از 570 هزار هكتار مساحت درياچه اروميه حدود 100 هزار هكتار آن به ويژه در مناطق جنوب و شرق و حواشي پست به شوره زار تبديل شده و وضعيت اين درياچه را با يك بحران بزرگ مواجه ساخته است.

گزارش‌هاي رسيده از اروميه همچنين حاكي است هم اكنون از تراز حداكثر آب اين درياچه در سال 74 به ميزان پنج متر و 27 سانتيمتر كاسته شده و اين روند همچنان ادامه دارد و پسروي و كاهش سطح آب اين درياچه هر سال بيشتر از سال ديگر مي شود. با اين حال احداث سدهاي متعدد در حوضه آبريز درياچه همچنان رو به فزوني است و دولت كوچكترين توجهي به وضعيت پيش آمده كه يك فاجعه زيست محيطي را در شمال غرب ايران رقم زده است، ندارد.

مديركل حفاظت از محيط زيست استان آذربايجان غربي مي گويد: كاهش آب اين درياچه باعث بالا رفتن ميزان شوري آب به بيش از 300 گرم در هر ليتر شده كه اين امر نيز موجب شده تا بلورهاي حجيمي از نمك در كف درياچه تشكيل شود. اين در حالي است كه ميزان غلظت نمك در آب اين درياچه در شرايط عادي 160 گرم در ليتر است.

درياچه اروميه يكي از 50 ذخيره گاه بيوسفري جهان است كه به دليل طبيعت مناسب براي زيست دائمي و موقت انواع پرندگان كمياب و نادرجهان و زيبايي‌هاي طبيعي سواحل و جزاير آن از سوي « يونسكو » به عنوان يك ذخيره گاه «بيوسفوري» (زيست سپهر) در جهان شناخته شده است.

تحقیق خانم جوشقانی

مناطق تحت حفاظت سازمان > پناهگاه حيات وحش

پناهگاه حيات‌وحش به محدوده‌اي از منابع طبيعي كشور اعم از جنگل و مرتع، بيشه‌هاي طبيعي و اراضي جنگلي، دشت و آب و كوهستان اطلاق مي‌شود كه داراي زيستگاه طبيعي نمونه و شرايط اقليمي خاصي براي جانوران وحشي بوده و به منظور حفظ و يا احياء اين زيستگاهها تحت حفاظت قرار مي‌گيرد

پناهگاه حيات وحش قميشلو:

پناهگاه حيات وحش قميشلو در استان اصفهان بين 51 تا 27/51 طول شرقي و45/32 الي 5/33 عرض شمالي واقع شده و مساحت آن حدود 90207  هكتارمي باشد.

پوشش گياهي: گياهان مرتعي, ‌ دارويي ,‌زينتي نظير گندميان ,‌ درمنه ,‌ گل ميخك و باريجه ,بادام كوهي,‌ارژن و‌ بنه. .پستانداران : قوچ و ميش اصفهان ,‌كل و بز,‌ آهو,‌ ‌پلنگ ,‌‌ كفتار ,‌ شغال ,‌ گراز و تشي .  

پناهگاه حيات وحش موته :

پناهگاه حيات وحش موته در استان اصفهان بين 55/33 الي 20/33 عرض شمالي و 45/50الي 10/50 طول شرقي واقع شده ومساحت پناهگاه درحدود 200879  هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: قيچ ,‌ بادام وحشي ,‌ كاروان كش, درمنه ,‌ تنگرس و‌ انواع گون.

پستانداران : يوز پلنگ ,‌ كل و بز , قوچ و ميش ,‌ آهو,‌ ‌پلنگ و‌‌ گرگ .

در اين منطقه انواع پرندگان و جوندگان نيز وجود دارد

پناهگاه حيات وحش بختگان :

پناهگاه حيات وحش بختگان در استان فارس  بين 15/53 الي 15/54 طول شرقي و 11/29 الي 51/29 عرض شمالي ,‌ واقع شده است .مساحت آن در حدود 200404 هكتار مي باشد. 

پوشش گياهي: انواع دياتومه ها و جلبكها انواع گياهان شورپسند گز و ‌ني و در مناطق خشكي ارس ,‌بنه ,‌تنگس ,‌قيچ ,‌بادام كوهي ,‌ آويشن ,‌ كاكوتي و باريجه مي باشد.

پستانداران : كل و بز و قوچ و ميش , گربه وحشي ,‌ گرگ , ‌پلنگ ,‌‌ كفتار ,‌روباه ,‌ شغال و در دشتها آهو.

پرندگان : فلامينگو ,‌پليكان ,‌انواع غازها ,‌ مرغابيها ,‌حواصيلها ,كشيمها , ‌درنا , لك لك ,‌ كاكايي ها , پرستوهاي دريايي ,‌ ماهي خوركها ,‌ هوبره ,‌‌بلدرچين ,‌ كبك ,‌چلچله ,‌داركوب پري شاهرخ و انواع گنجشكسانان ,عقابها ,‌ دال ,‌سنقرها ,‌ بحري ,‌ بالابان ,‌شاهين ,‌ ليل ,‌دليجه .  

پناهگاه حيات وحش كلاه قاضي:

پناهگاه حيات وحش كلاه قاضي دراستان اصفهان بين 45/51 الي 15/52 طول شرقي و  32 الي 30/32 عرض شمالي واقع شده است . مساحت آن در حدود 3815هكتارمي باشد.

پوشش گياهي: انجير ,‌بادام كوهي ,‌انار ,‌عناب ,‌ شيپوري ,‌بيد , خارشتر,‌درمنه ,‌ اسپند,‌گل جاليز, شنگ ,گرامينه ها,  كلاغك ,‌ گل مريم ,‌سلين ,‌گون , گل گندم ,‌علف شوره , علف مار ,‌ريواس ,‌اسپرس , چوبك .

پستانداران : كل و بز و قوچ و ميش ,‌ آهو,‌ خرگوش , پلنگ ,‌گرگ ,‌‌ كفتار , يوزپلنگ, ‌روباه ,‌ شغال ,‌ تشي و گربه وحشي.

پرندگان :كبك ,‌تيهو, باقرقره,‌ كلاغ سياه ,‌چكاوك ,‌كاكلي ,‌دم جنبانك, زاغ نوك سرخ, زاغي,‌گنجشك سانان و عقابها .

خزندگان : مارجعفري,‌افعي شاخدار,‌مارقيطاني ,‌مار پلنگي ,‌مارمولك ,‌لاك پشت .

پناهگاه حيات وحش روچون :

پناهگاه حيات وحش خبردر استان كرمان بين 59/28 الي 25/28 عرض شمالي و02/56 الي 39/56 طول شرقي‌ واقع شده است.مساحت آن در حدود 28171هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: ارس ,‌بنه ,‌ كيكم ,‌ ارژن ,‌ زيتون وحشي,‌تنگس ,‌ نسترن وحشي ,‌قيچ,‌ گز,‌ استبرق,‌ انارشيطان. پستانداران : كل و بز , قوچ و ميش ,‌ جبير ,‌‌پلنگ ,‌ يوزپلنگ ,‌ كفتار ,‌روباه معمولي ,‌ شغال ,‌ گرگ ,‌ ‌كاراكال, تشي ,‌ خرگوش ,‌ سنجاب ,‌رودك عسل خوار و‌ خارپشت بياباني.

پرندگان : هوبره ,‌كبك ,‌تيهو, شبگرد, دليجه ,‌ عقاب دوبرار,‌ كبوتر جنگلي ,‌ سبز قبا,زنبورخوركوچك و ‌هدهد.  

پناهگاه حيات وحش خوش ييلاق :

پناهگاه حيات وحش خوش ييلاق در اطراف استانهاي سمنان  بين 37/36 الي 2/37 عرض شمالي و 14/55 الي 47/55 طول شرقي واقع شده است. مساحت آن در حدود, 138118  هكتار مي باشد.

پوشش گياهي:انواع گرامينه , درمنه ,گون,‌ قيچ ‌,‌ تاغ ,‌ بلوط , ‌بلندمازو, ممرز, زبان گنجشك ,‌ پيرو, ارس و مايمرز.

پستانداران : كل و بز , قوچ و ميش ,‌ ‌پلنگ ,‌ يوزپلنگ ,‌ آهو,‌ شوكا,‌ گرگ ,‌ مرال .

پناهگاه حيات وحش كيامكي :

پناهگاه حيات وحش كيامكي در اطراف استان آذربايجان شرقي بين 50/38  عرض شمالي و 00/46 طول شرقي واقع شده است.مساحت آن در 95742 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: ارس,‌ بنه ,‌ داغداغان ,‌انواع گون,‌ گراس ها, چوبك ,‌ درمنه وآويشن .

پستانداران : كل و بز , قوچ و ميش ,‌ ‌پلنگ ,‌ سياه گوش , خرس, شغال ,‌ گرگ و‌ گراز .

پناهگاه حيات وحش مياندشت :

پناهگاه حيات وحش مياندشت در اطراف استان خراسان بين37/56 عرض جغرافيايي و 25/56 طول جغرافيايي واقع شده است. مساحت آن در حدود 84435 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: گياهان هالوفيت نظير گز ,‌ خارشتر ,‌ريش بز ,‌ تاغ و‌گون .

پستانداران : آهو,‌ ‌پلنگ ,‌ يوزپلنگ و‌ گورخر.  

پناهگاه حيات وحش بيستون :

پناهگاه حيات وحش بيستون در اطراف شهرستان كرمانشاه بين 35/34 37 عرض شمالي و 30/46 طول شرقي شده است. مساحت آن در حدود 40651 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: انواع بلوط ,‌ آلبالو وحشي ,‌ ارژن ,‌ زالزالك ,‌ بنه و گون .

پستانداران : كل و بز , گوسفند وحشي ,‌ پلنگ ,‌‌ شغال,‌ گرگ ,‌ گراز و تشي .

پناهگاه حيات وحش انگوران :

پناهگاه حيات وحش انگوران در اطراف استان زنجان بين 50/36 الي 50/47 عرض شمالي و 15/47 الي 50/47 طول شرقي واقع شده است. مساحت آن در حدود, 29764 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: گياهان بوته اي و علفي از خانواده هاب گندميان ,‌ گون و بالشتكي .

پستانداران : كل و بز , قوچ و ميش ارمني,‌ روباه , آهو,‌كبك ,‌ پرندگان شكاري نظير دليجه .

پناهگاه حيات وحش مهروئيه :

پناهگاه حيات وحش مهروئيه در  بين 10/28 الي 05/28 عرض شمالي و 32/57 طول شرقي واقع شده است. مساحت آن در حدود  55831 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: كهور,كهورك, كنار,‌اسكنبيل و قيچ.

پستانداران : جيرفتي, دراج, هوبره ,‌ قمري ,‌ سبز قباي هندي , بلبل خرما,‌ چكاوك ,‌ هدهد,‌ شهد خوار و انواع پرندگان شكاري .

پناهگاه حيات وحش دودانگه :

پناهگاه حيات وحش  دودانگه بين 36 عرض شمالي و 30/53 طول شرقي و در اطراف استان مازنداران وساري واقع شده است. مساحت آن در حدود 15673 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي : بلوط , افرا,نارون , انجيلي, ليلكي , ممرز .

پستانداران : مرال , شوكا, پلنگ, خرس قهوه اي, گرگ .

پناهگاه حيات وحش دز:

پناهگاه حيات وحش دز بين 32 عرض شمالي و 30/48 طول شرقي و در اطراف استان خوزستان وشهرستانهاي شوش و دزفول واقع شده است. مساحت آن در حدود5301  هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: پده,گز, سريم, بنگله, علف مار و تمشك .

پستانداران: گوزن زرد ايراني.

پناهگاه حيات وحش كرخه :

پناهگاه حيات وحش كرخه بين 10/32 عرض شمالي و15/48 طول شرقي و در اطراف استان خوزستان وشهرستان شوش واقع شده است. مساحت آن در حدود 5026 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: گز, پده ,‌جاز و سريم.

پستانداران : گوزن زرد ايراني ,‌گرگ ,‌ روباه , گربه جنگلي , خدنگ ,‌شغال ,‌ كفتار ,‌ تشي ,‌شنگ ,‌گراز و انواع پرندگان و جوندگان.

پناهگاه حيات وحش اميركلايه :

پناهگاه حيات وحش اميركلايه بين 12/50 عرض شمالي و 30/37 طول شرقي و در اطراف استان گيلان و در شمال شهرلنگرود واقع شده است. مساحت آن در حدود 1106 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: گياه غالب منطقه ني مي باشد كه علاوه بر آن گياهان شناور(عدسك آبي) و گياهان غوطه ور به فراواني دراين منطقه وجود دارند.

پرندگان : خانواده مرغابيها و گونه غالب مرغابي سانان موجود در منطقه اردك سر سبز , خوتكا ,‌ نوك پهن , چنگر, اردك سرسفيد ,‌پليكان پاخاكستري و قوها.

پناهگاه حيات وحش لوندويل(آستارا) :

پناهگاه حيات وحش لوندويل بين 21/38 عرض شمالي و 52/48 طول شرقي و در استان گيلان ودر حوزه شهرستان آستارا واقع شده است. مساحت آن در حدود 1026 هكتار مي باشد.

پستانداران : سمورآبي ,‌ گوركن , فوك درياي خزر و شغال .

پرندگان: قوي گنگ ,‌قوي فريادكش,‌فيلوش,‌اردك سياه كاكل,‌اردك چشم طلايي , باكلان كوچك و بزرگ,‌

عقابها ,‌ كاكائيها,‌ پرستوهاي دريايي, آبچليكها ,‌ حواصيلها , ‌سهره ها , ‌چرخ ريسكها ,گيلانشاه خالدار ,‌پري  شاهرخ,‌ درنا و قرقاول.

پناهگاه حيات وحش سمسكنده :

پناهگاه حيات وحش سمسكنده بين 32/36  عرض شمالي و 7/52 طول شرقي و در اطراف استان مازندران و شهرستان ساري واقع شده است. مساحت آن در حدود 990  هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: بلوط , انجيلي و ممرز.

پستانداران : گوزن زرد ايراني و قرقاول .

 پناهگاه حيات وحش سلكه :

پناهگاه حيات وحش سلكه بين23/37 عرض شمالي و 54/49 طول شرقي و در اطراف استان گيلان و درجنوب بخش مركزي تالاب انزلي واقع شده است. مساحت آن در حدود 365 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: ني و لويي.

پرندگان : اردك سرسبز,‌خوتكا,‌ نوك پهن ,‌ خانواده حواصيلها , عروس غاز,  غاز پيشاني سفيد كوچك و قوها.

 پناهگاه حيات وحش خاركو :

پناهگاه حيات وحش خاركو بين 18/29 تا 21/29 عرض شمالي و 23/55 تا 19/55  طول شرقي و در 57 كيلومتري شمال غرب شهر بوشهر در استان بوشهر واقع شده است. مساحت آن در حدود 312 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: پوشش هاي غلفي يكساله و مرتعي از خانواده گرامينه ها و يونجه هاي يكساله مي باشد.

پرندگاني : باكلان ,‌پرستوهاي دريايي ,‌كاكايي ها و‌ حواصيلها .

خزندگان : لاك پشت دريايي.

 پناهگاه حيات وحش شيدور :

پناهگاه حيات وحش شيدور بين 47/26 تا 48/26  عرض شمالي و 23/53 تا 53/25 طول شرقي و در استان هرمزگان و در نزديكي جزيره لاوان واقع شده است. مساحت آن در حدود 98 هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: ليسيوم ,‌ سودا ,‌آتريپلكس ,‌سالوادورا , پيپروس ,‌اروديوم , سنيو و ‌سنتو.

پرندگان : پرستو دريايي ,‌كاكايي ,‌حواصيل ساحلي و باكلان گلو سياه .

پناهگاه حيات وحش دشت ناز :

پناهگاه حيات وحش دشت ناز بين  48/36 عرض شمالي و10/53 طول شرقي و در اطراف استان مازندران و در 29 كيلومتري ضلع شمال شرقي ساري واقع شده است. مساحت آن در حدود56  هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: بلوط ,‌انجيلي و ممرز .

پستانداران : گوزن زرد.

پناهگاه حيات وحش توران :

پناهگاه حيات وحش توران بين 22/36 الي 35 عرض شمالي و  02/57 الي 55 طول شرقي به مساحت 244912 هکتار  و در حوزه شهرستان شاهرود از استان سمنان واقع شده است.

پوشش گياهي: كمپوزيته و كنوپودياسه .

پستانداران : قوچ و ميش ,‌كل و بز ,‌گورخر ,‌ جبير ,‌آهو,‌ پلنگ و‌يوزپلنگ

پرندگان: باقرقره , كبك ,‌هوبره و‌ زاغ بور.

پناهگاه حيات وحش فريدونكنار :

پناهگاه حيات وحش فريدونكنار بين 35/36 عرض شمالي و 31/52 طول شرقي و در جنوب شرقي درياي خزر واقع شده است. مساحت آن در حدود 46هكتار مي باشد.

پوشش گياهي: ممرز , لور, زبان گنجشك ,‌ لرگ ,‌ مرغ ,‌ اويار سلام و سوروف.

پرندگان : اردك سر سبز , خوتكا ,‌ نوك پهن , غاز خاكستري ,‌ درناي سيبري و‌ گيلاز

مناطق تحت حفاظت سازمان > اثرهاي طبيعي

رديف	اثر طبيعی	استان	مساحت(هكتار)
1	دهلران	ايلام	1483
2	خشكه داران	مازندران	254
3	لاله واژگون	چهارمحال و بختياري	380
4	سوسن سفيد	گيلان	0/6
5	سرو( هرزويل)	گيلان	0/625
6	غارسهولان	آذربايجان غربي	2
7	قله دماوند	مازندران	2950
8	قلل سه‌گانه علم كوه، سياه‌كوه و تخت سليمان	مازندران	4076
9	قله سبلان	اردبيل	6642
10	قله تفتان	سيستان و بلوچستان	218
11	غار يخكان	اردبيل	1216
12	چشمه گل‌فشان پيرگل	سيستان و بلوچستان	12
13	غار قوري‌قلعه	كرمانشاه	1
	جمع كل	-----	17235.225